Autobiografie van een jongen die het goede probeert te doen

Joris L.M. van Grinsven schreef met ‘Het roze huisje’ een bijzonder boek over het opgroeien van een bijzondere jongen vanaf zijn geboorte in 1952 in Oisterwijk tot een al even bijzondere man. Volgens de debuterende auteur is het zijn autobiografie. In een onliterair te noemen, maar meeslepende stijl biedt hij onder meer een gedetailleerd tijdsbeeld van het roomse leven dat in de vorige eeuw vooral rijk was aan conservatieve bekrompenheid.

door Peter van Vlerken

Drie keer in bovenstaande inleidende alinea de kwalificatie ‘bijzonder(e)’ gebruiken, is misschien wat veel van het goede, maar ik zal proberen uit te leggen hoe dat komt. Eerst maar eens over de hoofdpersoon in de autobiografie Het roze huisje van Joris van Grinsven. Alleen al het feit dat hij op een schrikkeldag wordt geboren, maakt van deze jongen een apart geval. Dat heeft voor een kind het nadeel dat het maar eens in de vier jaar jarig is, maar je hoort hem er niet over klagen. In materieel opzicht komt Joris, als hij mag heten zoals de persoon die zijn verhaal opschrijft, sowieso niets tekort, want – en ook dat is niet doorsnee – hij groeit op in de welstand van het gezin van een textielfabrikant.

Wat hem ook buitengewoon maakt is dat hij gehandicapt is. Hij heeft maar vier tenen aan een been dat te dun en bovendien vijf centimeter te kort. Er moeten beugels en speciaal schoeisel aan te pas komen om hem te leren lopen, maar ook daar probeert hij het beste van te maken. Hij ontdekt bijvoorbeeld dat het hem goed lukt als hij met zijn korte been over het trottoir en met zijn andere been over straat loopt.

Gareel

Waar hij ook mee heeft te dealen is met een Vader (in het boek steeds met een hoofdletter geschreven) die hem met harde hand in het conservatieve gareel tracht te dwingen, en een Moeder (idem) die hem weliswaar in bescherming neemt, maar zich volgens de traditie schikt in gehoorzaamheid aan haar echtgenoot. De jongen kan zich voorstellen dat het voor zijn ouders niet makkelijk is een gehandicapt kind te hebben, voelt zich schuldig en zet zijn beste beentje voor om geliefd te worden.

Joris van Grinsven. Foto > Pix4Profs/Joyce van Belkom

Hij vindt zijn weg door te proberen het goede te doen, zichzelf weg te cijferen en toch zijn eigen plan te trekken. Dat het niet makkelijk gaat mag duidelijk zijn. Voor teamsporten als hockey en tennis is hij niet gemaakt, maar hij heeft altijd nog zijn dieren. Op het seminarie en ook later op de middelbare school gaat het moeizaam, maar uiteindelijk slaagt hij toch. Tegen alle verwachting in maakt hij naam als kunstenaar, maar wordt toch liever leraar. Veel tegenwerking ervaart hij bij zijn homoseksualiteit, maar uiteindelijk vindt hij daarin zijn grote liefde.

Dat vervolgens het noodlot toeslaat, maakt het levensverhaal van Joris nog ontroerender dan het tot hier toe al is. Zeker ook het gegeven dat hij alles in zijn leven moet bevechten en het hem lukt tegen alle verdrukking zichzelf te blijven, kan menigeen die het leest tot inspiratie dienen. Maar wat het boek echt bijzonder maakt ten opzichte van veel andere boeken, is de schrijfstijl. Het lijkt nog het meest op een opsomming van gebeurtenissen en feiten, zonder enige literaire opsmuk. Dat komt droog over in het begin, maar als je de smaak er eenmaal van te pakken hebt, krijgt het je in de greep en laat het je niet meer los.

Herinneren

Joris van Grinsven, die een poos als kasteelheer in Frankrijk heeft gewoond en naar Oisterwijk is teruggekeerd, is te prijzen om zijn fenomenale geheugen. Tot in het kleinste detail weet hij zich de dingen te herinneren en daardoor een uitstekend beeld te geven van onder meer het Rijke Roomse leven. Hoe communiefeesten werden georganiseerd in de betere kringen bijvoorbeeld en wat daar gedragen, gegeten en gedronken werd, maar toch vooral hoe het uitblonk in onverdraagzaamheid ten opzichte van alles wat anders was dan aartskatholiek.

Een opsomming van gebeurtenissen en feiten, zonder enige literaire opsmuk. Dat komt droog over in het begin, maar als je de smaak er eenmaal van te pakken hebt, krijgt het je in de greep en laat het je niet meer los.

De eerste helft van het boek is gezien de leeftijd van Joris vanzelfsprekend in een wat kinderlijke taal geschreven. Dat verandert als hij aan het eind van de middelbare school een maatschappijkritische instelling ontwikkelt die hem ook in de volwassen jaren daarna niet loslaat. Dan verhardt de taal enigszins, maar het is opmerkelijk dat Joris in zijn uitspraken en zijn levenshouding zelden of nooit verbitterd raakt.

Eigenlijk is hij als man nog altijd het jongetje dat het goede probeert te doen, wat gezien zijn moeilijke jeugd bijzonder is. Hij heeft zich eigen gemaakt niet te oordelen over anderen. Dat komt het mooist tot uiting als hij er aan het eind zelfs in slaagt zijn hardvochtige vader te omarmen.

Joris L.M. van Grinsven, Het roze huisje. Soesterberg: Uitgeverij Aspekt 2021, 298 pp., ISBN 9789464247978, pb., € 24,95.

uitgeverij aspekt.nl

© Brabant Cultureel 2021

8 reacties op “Autobiografie van een jongen die het goede probeert te doen”

  1. Nour schreef:

    Het is helemaal waar wat beschrijving betreft, aangezien ik de schrijver ken en ook zijn verleden.
    Hopelijk zullen er meer boeken volgen want volgens mij is dit nog maar het begin.
    Ben heel benieuwd of hij nog een boek laat verschijnen.
    Ik wens hem heel veel succes

  2. Joris van Grinsven schreef:

    Mooi, Dank voor het lezen.

  3. Bernadette de Vreeze van Geffen schreef:

    Daar ik opgegroeid ben in de buurt van Joris en zeer belangstellend en nieuwsgierig was.,heb ik het boek in een ruk gelezen.
    Het is zo mooi en levendig geschreven
    Fantastisch hoe jij je telkens weer oppakte .
    Joris je bent echt heel bijzonder en wijj vonden jou altijd een gezellige buurjongen die altijd welkom was
    Ben nu al benieuwd naar je tweede boek.
    Bernadette

  4. Peter Stok schreef:

    Het Roze Huisje geeft veel stof om over na te denken en oude herinneringen op te halen .
    Om de inhoud goed te laten doordringen , heeft het mij veel tijd gekost om het boek te lezen .
    Joris ,jouw boek heeft op mij grote indruk gemaakt en de laatste zin was groots .
    Dank je wel dat je die tijd zo treffend onder woorden hebt gebracht . Peter .

  5. Anneke schreef:

    Ik vond het boek zeer beeldend geschreven. Ik ben zelf niet katholiek opgevoed maar heb zo wel een heel goed inzicht gekregen hoe het toen toeging., ook zijn ‘anders’ zijn en voelen heeft hij mooi verwoord. Er is een wijs mens uit gegroeid.

  6. Anne-Wil Blankers schreef:

    Wat een prachtig boek, wat een boeiend verhaal!! Ik mocht het in een vroeg stadium lezen en stond als de goede fee aan de wieg……

  7. Sylvia Stakenburg schreef:

    Wat fantastisch dat er iemand opstaat om (o.a.)te verslaan over de roerige tijden daar.. toen aan dat ven.
    De rappe en vibrante schrijfstijl doet mij tijdens sommige passage letterlijke voelen hoe pijnlijk en mooi het leven soms kan zijn. Deze warme, intieme inkijk in het leven van Joris, beleef ik als intens en heftig. Een zoektocht naar waarachtigheid en echtheid, mij ook niet vreemd maar die van hem vind ik stoer en dapper naar andere toe sterk en stimulerend.. je mag gewoon jezelf zijn!
    Schrijnend vind ik om te lezen hoe Joris’ vader, wèl betrokken maar onmogelijk onhandig probeert het leven vorm te geven. Groots hoe de auteur dit uiteindelijk omarmt. Een wijs mens dat is evident.
    buurmeisje, Sylvia

  8. Ada schreef:

    Wat een bijzonder boek , dat voor een groot deel dichtbij mij kwam.
    Heb het in één keer uitgelezen.
    Hoop je gauw te ontmoeten Joris.
    Lieve groet van Wen en Ada

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.