De twaalfde editie van fotofestival BredaPhoto is indrukwekkend. Dat geldt voornamelijk voor de projecten die gaan over landen waar oorlog heerst of heerste. Tussen de puinhopen pakken bewoners langzaam de draad weer op. De titel van het festival is ‘Our Songs Came Through’, maar dat is in veel gevallen te optimistisch. Veel projecten laten nog volop rouwverwerking zien. En juist dat maakt indruk!
door Irma van Bommel • fotografie op locatie > Joep Eijkens
Twee dingen vallen op bij BredaPhoto: de buitententoonstelling in het Chassépark is in ere hersteld en het aantal kunstprojecten neemt jaarlijks toe. Exposanten worden nu in de catalogus steevast kunstenaar genoemd, waar ze in eerdere edities werden aangeduid als fotograaf.
De buitententoonstelling verhaalt met uiteenlopende projecten over de toestand in de wereld, wat leidt tot bewustwording van verschillende perspectieven. Het eerste project achter de StadsGalerij heet ‘Postcards from Khartoum’, waarbij verschillende Soedanese fotografen reflecteren op de oorlogssituatie in hun land. Vooral het werk van Ammar Yassir fascineert. Op een portret van een man die naar Egypte vluchtte om daar te studeren staat geschreven: ‘I started a new life that I did’t want.’ En dat raakt.
Verschillende perspectieven
Even intrigerend is het project van Fouad Hallak, een Syrische vluchteling in Nederland die na de val van Assad terugkeerde naar Syrië en daar onder de bevolking verschillende emoties vastlegde. Naast angst, pijn en verwarring is er ook hoop.
In de buurt van deze projecten over oorlogsgebieden staat het project ‘Let’s Not Talk About Politics Anymore’ van Lara Rau. We zien haar samen met haar vader in alledaagse situaties rondom het huis in het oosten van Duitsland. We lezen dat hun politieke opvattingen verschillen. Lara is progressief, haar vader is aanhanger van de AfD. Je zou willen dat de vader bovengenoemde projecten over Soedan en Syrië zou zien, zodat hij met empathie naar vluchtelingen zou kunnen kijken.
‘Vergeten’ oorspronkelijke bewoners
Het project van de Canadese Kali Spitzer trekt eveneens de aandacht. Zij portretteerde mensen van inheemse afkomst, de door kolonisatie ‘vergeten’ oorspronkelijke bewoners van Noord-Amerika, en mensen met inheemse roots, zoals zijzelf. Als fotografische techniek gebruikte ze de ferrotypie of tintype, een in de negentiende eeuw in Noord-Amerika populaire techniek voor portretten die ook werd gebruikt om de inheemse bevolking vast te leggen in stereotype beelden. Door het gebruik van die oude techniek verwijst ze associatief naar het koloniale verleden.
Yuki Kihara liet zich eveneens inspireren door het koloniale verleden. Met haar installatie van uitgesneden foto’s van zowel scheepswrakken en zeecontainers als inheemse mensen geeft ze in een coulisselandschap een beeld van de gevolgen van Europese expansie in de Stille Oceaan. Haar project is te zien in het Koepeldistrict.
Bewoners met migratieachtergrond
Çiğdem Yüksel, bekend van haar fotoboek Je moest eens weten. De eerste generatie vrouwen uit Turkije in Nederland, maakte in opdracht van BredaPhoto een project over bewoners in de Bredase wijk de Hoge Vucht. Vijf bewoners, met een migratieachtergrond net als Yüksel zelf, die iets betekenen voor hun wijk, vereeuwigde zij in een wandtapijt. Het was een bewuste keuze om niet voor fotografie te kiezen maar voor een tapijt. De getufte tapijten verwijzen enerzijds naar traditionele handgeknoopte Aziatische tapijten. En anderzijds naar geweven wandkleden uit vorige eeuwen met heroïsche voorstellingen. Bestaande foto’s uit familiealbums en gemaakt met mobieltjes dienden als basis voor de composities. Een mooi eerbetoon. De tapijten hangen prominent in de entreeruimte van Carré Chassé. Door de drukke vlakverdeling missen de tapijten echter de impact die fotografie wel kan hebben.
Boeiend is het project ‘Entre Hermanos’ van Rafael Soldi. Hij vroeg Latijns-Amerikaanse migranten die zich identificeren als homo een selfie te maken terwijl ze, afzonderlijk van elkaar, een meditatieprogramma volgden. Het resulteerde in een mooie reeks portretten.
Leven in Gaza
Indrukwekkend is ook de installatie van Aya Musa over rouwende, zichzelf geselende mannen uit de Hazara-gemeenschap. Dat geldt ook voor de installatie over slachtoffers van het bewind van Ortega-Murillo in Nicaragua.
En de foto’s over het leven in Gaza uit de nalatenschap van de Palestijnse fotograaf Majd Arandas die omkwam door een Israëlisch bombardement. Daarbij sluiten de beelden aan van Fatima Joumaa uit Zuid-Libanon van mensen die leven tussen de puinhopen, eveneens veroorzaakt door Israëlisch geweld. Gebombardeerd omdat ze solidair zijn met de Palestijnen.
Heel anders van thematiek, maar evengoed imponerend, is het project dat Simone Engelen maakte naar aanleiding van een gebeurtenis uit haar jeugd. Tijdens een uitwisselingsjaar op een middelbare school in de VS werd zij verkracht door twee jongens van haar leeftijd. Na de traumatische ervaring jaren te hebben weggestopt, keerde ze terug naar die plaats en maakte ze associatieve beelden om de gebeurtenis te verwerken en bespreekbaar te maken.
Een beetje kunnen rondhangen
Tussen de vele projecten over oorlogsellende, onderdrukking en persoonlijk trauma oogt de serie foto’s van Eva Roefs hier als een vreemde eend in de bijt. Zij keerde terug naar het dorp Loosbroek in Noord-Brabant, waar zij opgroeide, om daar de jeugd te fotograferen. Hoewel het geposeerde foto’s zijn, voelt het als een luxe dat jongeren in Nederland een beetje kunnen rondhangen, zonder dreigend gevaar.
Waarschijnlijk was de serie beter tot zijn recht gekomen in het Koepeldistrict naast andere poëtische projecten. Zoals dat van Ties van de Water wat hij maakte in de bergen in Schotland ter herinnering aan zijn overleden moeder. Of van Amera Elnaal dat zij maakte over haar ouders in Tripoli, die beide blind zijn en daardoor in de maatschappij letterlijk buiten beeld blijven, maar door dit project zichtbaar worden.
Enkele projecten gaan over de natuur. Zoals ‘The Living Mountain’ met prachtige zwart-witfoto’s van Awoiska van der Molen, gemaakt in het berglandschap van Tirol. Ze worden getoond in Carré Chassé in een videoprojectie in combinatie met experimentele muziek van de componist Thomas Larcher die opgroeide in dit gebied. De onthaasting en het overweldigende van de natuur (‘the sublime’) in de stilstaande beelden wordt afgewisseld met dramatiek en een onheilspellende sfeer in bewegend beeld. Ook de muziek zorgt voor verwarring. Gaat het dan over de kracht van de natuur? Of over de inmenging van de mens? Het geeft in ieder geval te denken. Kunst maakt wat los.
Er zijn nog meer interessante projecten te zien op BredaPhoto.
Hieronder een keuze van Joep Eijkens.
Festival BredaPhoto is nog te zien tot en met 25 oktober 2026.
Lees meer over eerdere edities van BredaPhoto op Brabant Cultureel
Beeld voorpagina > Fouad Hallak, A Mind in the Past, Eyes on Tomorrow
© Brabant Cultureel 2026