De TalentHub voor beeldende kunst jump! viert zijn tienjarig bestaan. Een mijlpaal voor talentontwikkeling in Brabant, waar de afgelopen jaren een stevig netwerk is ontstaan voor de groei van kunstenaars in uiteenlopende disciplines. Dat werd gevierd met een symposium in De Cacaofabriek in Helmond dat stond in het teken van reflectie, ontmoeting en vooruitkijken.
door Irma van Bommel
• foto’s > Wiesje Peels • cartoons > Michiel van de Pol
Bij gelegenheid van tien jaar TalentHub jump! vond op donderdag 10 september 2026 een symposium plaats in De Cacaofabriek in Helmond. Bij binnenkomst werden bezoekers uitgenodigd een beslisboom te doorlopen die hen typeerde als bijvoorbeeld ‘bouwer’ of ‘dromer’. Een speelse manier om het gesprek over kunstenaarschap en ontwikkeling te openen.
Inmiddels zeven TalentHubs
Petra Cardinaal van Pennings Foundation, een van de partners, trapte het symposium af met een terugblik op de ontstaansgeschiedenis van jump!. Wat in 2013 begon als een pilot met vier galeries (waaronder destijds Galerie Pennings) en met als doel kunstenaars te ondersteunen bij het opzetten van hun beroepspraktijk, groeide uit tot een netwerk van acht partners en maakt deel uit van een bredere ontwikkeling. Inmiddels kent Brabant zeven TalentHubs, verspreid over disciplines als beeldende kunst, design, film, letteren, muziek en podiumkunsten. Een groeiend, uniek netwerk dat in Nederland zijn gelijke niet kent.
Talentontwikkeling is een investering van de provincie dat werkt als een vliegwiel.
Componist, theatermaker, schrijver en spreker Merlijn Twaalfhoven trad op als moderator en leidde de middag met stellingen over de rol van kunst in een tijd van onzekerheid en verandering. Hij nodigde sprekers uit om hun perspectief te delen, terwijl cartoonist Michiel van de Pol live meetekende op zijn iPad. Zijn cartoons, zichtbaar op een groot scherm, vormen een humoristische en scherpe rode draad door de middag.
Herman van Kessel, beleidsambtenaar cultuur van de provincie Noord-Brabant, benadrukte het belang van talentontwikkeling en de rol van Kunstloc in het mogelijk maken daarvan. Hij sprak zijn trots uit over het opgebouwde netwerk en de samenwerking tussen partners en hij hoopt dat de middelen beschikbaar blijven voor alle TalentHubs. Op een vraag uit het publiek over de verplichte eigen inbreng van partners legde hij uit dat subsidie geen volledige afhankelijkheid mag creëren.
De gemeente overtuigen
Julienne Tullemans van Cacaofabriek Expo, een van de partners, vertelde over de laagdrempelige manier waarop De Cacaofabriek kunst presenteert aan een breed publiek, op een plek waar mensen ook komen voor film of popmuziek, en over de voortdurende uitdaging om de gemeente te overtuigen van het belang van deze verbinding.
Iduna van de Ven van Kunstloc en mede-initiatiefnemer van de TalentHubs, schetste hoe de TalentHubs voortbouwen op de vroegere productiehuizen voor podiumkunsten, die zijn wegbezuinigd. Door samenwerking tussen instellingen ontstaat een netwerk waarin kunstenaars zich duurzaam kunnen ontwikkelen. Dat Noord-Brabant dit disciplinebreed heeft opgezet, is uniek. Daarmee heeft deze provincie een voorbeeldfunctie voor de andere provincies, die interesse tonen, maar het vooralsnog niet volledig kopiëren.
Kunst als vorm van therapie
Merlijn Twaalfhoven vroeg hoe kunstenaars richting vinden in hun praktijk. Kunst, zo stelde hij, kan zorgen voor verbeelding, empathie en bewustwording, maar kan ook een therapeutische werking hebben. Tegelijkertijd heeft een kunstenaar speelruimte nodig om te experimenteren. Beeldend kunstenaar Wessel Verrijt, in een eerdere editie deelnemer van jump!, benadrukte dat hij zichzelf eerder ziet als ‘probleemmaker’ dan als probleemoplosser. Zijn activistische, onderzoekende houding laat ruimte voor experiment. Kunst hoeft niet altijd efficiënt te zijn en een oplossing te bieden, maar kan nieuwe verbindingen en perspectieven openen.
Ik geloof niet in de kunstenaar als probleemoplosser.
Ik zie mezelf meer als probleemmaker.
Lex van Lith, tot voor kort directeur van Make Eindhoven, sprak over het belang van materiaalonderzoek en experiment. “Het maken vanuit het materiaal en experimenteren met materialen is belangrijk. Zodat je ondervindt wat de mogelijkheden en de beperkingen van materialen zijn. Met een ontwerp komen aanzetten en dat willen uitvoeren, is niet de bedoeling.” Hij wees op het belang van andere experimentele werkplaatsen in Noord-Brabant, zoals EKWC en het TextielLab, en op het verdwijnen van kleinere werkplekken die ooit een belangrijke rol speelden.
Het is nu nog teveel: de Randstad en ‘de regio’.
Maureen Prins van TalentHub Next vertelde over de samenwerking van Next met Playgrounds, gericht op storytelling in bewegend beeld. Het mooie is dat TalentHubs zich richten op makers, niet op projecten, stelt zij. Als bijkomend voordeel van de samenwerking van de hubs ziet zij dat daarmee een tegenwicht tegen de Randstad kan ontstaan. “Een evenwichtiger landelijke verdeling van middelen is noodzakelijk, want het is nu nog teveel: de Randstad en ‘de regio’.”
De kunstenaars die deelnamen aan jump! gaven aan hoe waardevol het programma voor hen is geweest: inhoudelijke begeleiding, coaching, werkperiodes bij Make Eindhoven of residencies in het buitenland, experimenten met andere media en materialen, expositiemogelijkheden en vooral het ontstaan van een netwerk. Jump! bood mogelijkheden, budget en praktische ondersteuning, zoals advies bij het opstellen van begrotingen en het formuleren van subsidieaanvragen. Ook groeide het besef dat eigen initiatief essentieel is: contact zoeken met instellingen voor exposities of performances, jezelf zichtbaar maken.
Noodzaak voor een sterke lobby
In de afsluitende ronde benadrukte Petra Cardinaal dat gesprekken zoals deze nodig zijn om toekomstig beleid vorm te geven. Samenwerking heeft zich bewezen en is noodzakelijk voor een sterke lobby. Iduna van de Ven wees op de hub-overstijgende werkplekken en programma’s die inmiddels ontstaan. Maureen Prins vertelde over de appgroep (van Next) waarin huidige en voormalige deelnemers elkaar blijven ondersteunen. Een duurzaam netwerk waarin oud-deelnemers coach worden voor nieuwe talenten.
Wessel Verrijt merkte op dat Noord-Brabant een instelling zoals Stroom in Den Haag mist, en dat het verdwijnen van de Impulsgelden voor hem reden was om zich buiten Brabant te vestigen. Vanuit het publiek klonk de wens om kunstenaars voor Brabant te behouden, zodat het opgebouwde netwerk ook de komende tien jaar kan blijven groeien.
De groepstentoonstelling ‘Onder en over’ van de vijfde editie van jump! is nog tot en met 11 oktober 2026 te zien in De Cacaofabriek in Helmond.
Lees meer over de TalentHub en over jump! op Brabant Cultureel
© Brabant Cultureel 2026