Wie is een VIP, een Very Important Person? In ‘VIP’, de theatrale wandeling met circusacts van Júlia Campistany, is iedereen die zij ontmoet, iedereen wiens huis ze passeert even belangrijk. Het gaat niet om macht, om bezit, maar om nabijheid, om een warm, respectvol contact. Dat blijkt in Tilburg-Noord bij de Nederlandse première van deze buitenvoorstelling in het kader van Circolo in de Wijk.
door Joost Goutziers • foto’s > Jona Harnischmacher
De onbevangen, sympathieke circusvoorstelling ‘VIP’ met acrobatiek en jonglerie was te beleven tijdens Circolo in de Wijk. Het jaarlijkse circusfestival Circolo sloeg half september 2026 voor het eerst de tent op in Noord, het Tilburgs stadsdeel waar zoveel mensen met verschillende achtergronden wonen.
De toeschouwers, ook toevallige passanten, kijken door middel van VIP ineens anders naar hun eigen wijk. Anderen zien de wijk waar ze zelden of nooit komen, plots door andere ogen. De toeschouwers die meewandelen krijgen bij het zeer toegankelijke VIP gaandeweg een steeds grotere rol in de voorstelling, maar daarover later meer. En dan is er ook nog het geschilderd portret van de dame met een mand met appels.
Gemeleerd publiek
Het publiek, bijna allemaal mensen uit het veelkleurige Tilburg Noord, gezinnen, moeders met buggy’s, kinderen, verzamelt bij wijkcentrum De Ypelaer. Iedere deelnemer krijgt een koptelefoon zodat de muziek van toetsenist Yiorgos Bereris, de communicatie tussen de circusartiesten, ook korte gesprekken van artiesten met toeschouwers en voorbijgangers, goed zijn te volgen. ‘Woon je hier al lang?’ Antwoord: ‘Al twintig jaar.’
De Spaanse acrobate en circusmaker Júlia Campistany klimt op een muurtje en vertelt kort over de indrukken die zij eerder opdeed in Noord. Ze verwijst naar spontane ontmoetingen met mensen op straat, over een huilende baby in een flat, over een man met een aktentas. Die man met zijn koffertje laat zich snel zien. In een strak kostuum komt hij aangerend en even later verschijnt hij op het dak van het wijkcentrum. Deze acrobaat, Ivar van Woenzel, rolt over het dak, maakt radslagen en salto’s, voorover en achterover. Daarbij wordt hij begeleid door toetsenist Yiorgos Bereris die met zijn instrument ook plots op het dak staat.
Het verkeersbord transformeert
De aandacht van het publiek verplaatst zich snel, de blik wordt gestuurd door de artiesten. Een bestelbus komt aanrijden en meteen daarna komt daar een paal met verkeersbord uit. Of enkele toeschouwers een handje willen helpen om de paal rechtop te zetten, is de vraag. Het verkeersbord transformeert zo in een paal waar acrobaten in klimmen.
Deze verkeerspaal gaat mee tijdens de wandeling door de wijk en op meerdere plekken, bij huizen, op daken, op balkons, zijn acts. Zo beweegt, springt en rolt acrobaat Ivar van Woenzel op het schuine dak van een gezondheidscentrum, om niet veel later op te duiken op de galerij van een flat. Hij rent over de balustrade, verdwijnt via het trapportaal, is te volgen via de ramen van dat portaal en verschijnt op een andere etage. Ook staat en springt hij op het dak van de rijdende bestelbus. De ene keer solo, een volgende keer vormt hij een duo met acrobate Liza van Brakel en bewegen ze samen bovenop de wagen. De acts zijn steeds kort, maar overtuigend.
Contact met de bewoonster
De bewoners uit Noord krijgen een steeds grotere rol in de onbevangen, uitnodigende circuswandeling. Zo staat een bewoonster op het balkon bij haar flat en klopt een tapijt. Ze beantwoordt een vraag van de circusartiesten en laat dan het tapijt los. Het kleed valt op straat en ze reageert geschokt. Of iemand het tapijt moet terugbrengen, vraagt Júlia Campistany, dat is een kleine moeite voor een acrobaat. ‘Nee hoor’, zegt de vrouw, ‘neem maar mee’. En zo wandelen de toeschouwers niet alleen met een verkeersbord door de Puccinistraat, maar sjouwen ze nu ook een opgerold tapijt met zich mee. Niet veel later komt daar het schilderij met de dame met de mand met appels bij.
Dat is een mooi poëtisch gegeven, een beetje vervreemdend ook. Bij een woning hangt een rek, het steekt uit het venster op de eerste verdieping en het is even het speelterrein van luchtacrobatiek door Júlia Campistany. Zij beweegt behendig op het rek, kijkt door het open raam en legt contact met de bewoonster. Die bezit een schilderij, het is het portret van de dame met de mand met appels. Of ze het kunstwerk zelf heeft geschilderd? Die vraag blijft onbeantwoord.
Lekker wonen in Noord
Het portret gaat mee met de stoet door Tilburg Noord. In deze circuswandeling VIP lopen werkelijkheid, oprechte ontmoetingen en vooraf bedachte scènes door elkaar. Dat maakt de circuswandeling met de vele indrukken verrassend, soms ook een tikkeltje ongrijpbaar. En dan ineens blijkt ook muzikant Yiorgos Bereris in de woning te zijn. De toetsenist is zichtbaar achter een groot raam.
De wandeling gaat verder, als een mars voor samenzijn, compassie en collectiviteit. Onderweg blijven de circusartiesten toeschouwers aanspreken. ‘Woon je in de buurt?’ ‘Is het leuk hier?’ Het valt op dat veel wijkbewoners antwoorden dat het fijn wonen is in Noord, het is er lekker rustig, zeggen ze en er is veel contact tussen mensen. Dat staat haaks op de (voor)oordelen die over Tilburg Noord leven onder mensen die daar niet wonen.
Wie dankt krijgt vijf jaar geluk
Met appels kun je jongleren. Dat wordt duidelijk bij een woning in de Corellistraat. Daar staat een mandje met appels bij de deur. Boven gaat een raampje open en Liza van Brakel verschijnt. Ze jongleert met de appels die Júlia Campistany vanaf de begane grond naar haar werpt. En natuurlijk gaat de mand met appels mee met de stoet, net als veel andere attributen die uit het huis komen. In de Corellistraat mag worden gedanst. Sterker: wie daar danst krijgt vijf jaar geluk. Het lijkt zo’n mare die daadwerkelijk in Noord leeft en door Júlia Campistany en haar team is opgetekend. Maar zeker weten doe je het niet.
Verderop in de buurt houdt het gezelschap stil bij een flatgebouw. De artiesten leggen contact met twee dames die op het balkon staan. Na een korte babbel stellen de dames ook hier huisraad ter beschikking aan de passerende stoet. Razendsnel klimt acrobate Liza van Brakel via de schouders van Júlia Campistany het balkon op. De toeschouwers dragen zo uiteindelijk bijna een volledige inventaris van een woonkamer met zich mee. Volwassenen sjouwen zware spullen, de kinderen de lichtere objecten. De boodschap is duidelijk: de belangrijke mensen wonen daar waar iemand zich thuis voelt. In dit geval is dat Tilburg Noord.
Zelf onderdeel van een voorstelling
VIP is nergens hetzelfde. Overal waar Júlia Campistany met haar gezelschap La Campistany deze voorstelling speelt is die anders. De locaties zijn anders, de bewoners die een rol spelen ook. De inbreng van bewoners is bepalend voor het resultaat. Niettemin voelt het stuk steeds als een speels pleidooi voor wederzijds begrip en voor mededogen. Dat zal op andere plaatsen ongetwijfeld hetzelfde zijn.
In Tilburg-Noord is nog iets meer aan de hand. Veel bewoners uit dit stadsdeel zullen nooit naar de schouwburg in het stadscentrum gaan om kunst en cultuur te ervaren. Met VIP en Circolo in de Wijk doen ze dat wel. Op een speelse manier zijn ze zelf onderdeel van een voorstelling. Podiumkunsten, in dit geval, het hedendaags circus, komt naar ze toe.
En niet alleen VIP krijgt in Tilburg Noord de handen op elkaar. In een tent in het Ypelaerpark waren meerdere voorstellingen te zien als onderdeel van Circolo in de Wijk. Zo speelden de twee acrobaten van If Circus ‘Melic’, een performance met draden. De tuigjes die de acrobaten droegen zijn gemaakt door dames uit Noord. Ook ‘Elefant’ van Zirkus Fahraway was te zien. Dat gezelschap verhuist de circustent naar het Spoorpark waar Circolo vanaf woensdag 16 september verder gaat. Het programma is boordevol met uiteenlopende voorstellingen, toegankelijk, soms iets experimenteler. Behalve Fahraway zijn bijvoorbeeld ook Cirque la Compagnie met PANDAX en Alice Davies met ‘Sustained’ te zien.
Festival Circolo is in Tilburg tot en met zondag 20 september 2026
Lees meer over Circolo op Brabant Cultureel
© Brabant Cultureel 2026