Met AMSTERDAM AMSTERDAM. The making of vertelt Rik Suermondt (Waalwijk 1961) de geschiedenis van het fotoboek Amsterdam Amsterdam. Beeld van een stad in 150 jaar fotografie dat oorspronkelijk in 1989 ter ere van de viering van honderdvijftig jaar fotografie zou verschijnen, maar pas in 2022 werd gedrukt. Daarin komt een curieus verhaal aan bod over een foto die niet in Amsterdam bleek te zijn gemaakt, maar in ’s-Hertogenbosch.
The making of reconstrueert hoe dit ambitieuze boekproject, dat eind jaren tachtig werd samengesteld door grafisch vormgever Anthon Beeke (1940-2018), schrijver-cineast Henk Raaff en met Rik Suermondt als beeldredacteur, bijna verloren ging voordat het ooit het licht kon zien.
Het oorspronkelijke fotoboek toont werk van meer dan tachtig fotografen die Amsterdam in anderhalve eeuw hebben vastgelegd, waaronder Ed van der Elsken, Erwin Olaf, Eva Besnyö, Emmy Andriesse, G.H. Breitner, Jacob Olie, Leonard Freed, Cas Oorthuys, Alfred Eisenstaedt en Esther Kroon. In 1991 lag het oorspronkelijke fotoboek klaar om gedrukt te worden. De litho’s waren gemaakt, de drukproeven lagen gereed, het project was voltooid. Toch besloot uitgeverij Bert Bakker op het laatste moment de publicatie te schrappen, uit angst dat een oplage van tienduizend exemplaren onvoldoende zou worden verkocht. Vier jaar werk verdween in archiefdozen.
Pas in 2022 kon het boek worden gedrukt dankzij het bedrijf Rotaform, dat het boek uitgaf als tweetalig relatiegeschenk ter gelegenheid van zijn honderdvijftigjarig bestaan. Tevens verscheen toen een deel van de oplage in de vrije verkoop. Het boek was vrijwel direct uitverkocht.
Een opmerkelijk verhaal betreft een foto van fotojournalist en theaterfotograaf Kors van Bennekom. Jarenlang werd gedacht dat deze opname, een levendige scène die perfect leek te passen bij het Jordaanfestival, een Amsterdamse foto was. Pas bij het terugzien van het originele negatief bleek dat het beeld in werkelijkheid slechts een uitsnede was van een groter geheel. En daarop was duidelijk te zien dat de foto niet in Amsterdam is genomen, maar op de Markt in ’s-Hertogenbosch tijdens het Bossche carnaval van 1961. Een bijna‑vergissing die het boek nét niet haalde, maar die in The making of een eigen, verhelderende plek heeft gekregen als illustratie van hoe makkelijk een beeld verkeerd geïnterpreteerd kan worden.
Rik Suermondt: “Het was door Van Bennekom zelf zo gemanipuleerd. Hij gaf mij in 1987 een fotokopie mee van de tot een close-up versneden foto met daaronder geschreven ‘Jordaanfestival 61’. Bij ons als samenstellers ging toen geen alarmbel af. Had hij die foto misschien al eerder gebruikt als illustratie bij een bericht over het Jordaanfestival?”
Verder bevat The making of anekdotes over de fotografen, een analyse van de vormgeving van Anthon Beeke en het verhaal achter de ‘wederopstanding’ van het boek. Ook zijn nooit eerder gepubliceerde illustraties opgenomen uit de originele dummy die Suermondt in zijn bezit heeft. Aan het boek is een soundtrack toegevoegd met zesendertig songs en videoclips over Amsterdam. Heel bijzonder. (ivb)
AMSTERDAM AMSTERDAM. The making of. Tekst en vormgeving Rik Suermondt. Uitgave in eigenbeheer 2026, 112 pp, 80 ills, hb., € 59,50.
De speciale editie (gesigneerd, oplage 15) bestaat uit beide publicaties: ‘The making of’ en de laatste exemplaren van ‘Amsterdam Amsterdam. Beeld van een stad in 150 jaar fotografie’ in perfecte staat. Vormgeving door Anthon Beeke. Teksten in het Nederlands en Engels van Geert Mak, Henk Raaff en Rik Suermondt. Uitgeven door Rotaform in Lelystad, 2022, 388 pp, 360 ills, hb., € 275,00.
Te bestellen via e-mail naar rik.suermondt@gmail.com of via zijn Instagram-account.
Lees meer over Rik Suermondt op Brabant Cultureel