door Carina van der Walt •
In Tilburg zit een meisje bezaaid met pukkels bij een gebroken ketting op het Burgemeester Stekelenburgplein achter het station. Haar ogen zijn dicht. Is zij ziek? Blind? Heeft ze pokken? Telkens wanneer ik op het stationsplein aan haar voorbijloop, heb ik de neiging om vertroostend haar knie aan te raken. Maar ik doe het nooit.
Gelukkig heeft dit beeld vandaag een positievere connotatie dan een uiterst besmettelijke ziekte. Maar een smet is het wel in de Nederlandse geschiedenis. Toen ik, nota bene ook allochtoon, hier bijna twintig jaar geleden kwam, wist ik niks van het Nederlandse slavernijverleden.
Elk jaar wordt Keti Koti op 1 juli herdacht. Keti Koti betekent gebroken ketting in het Sranantongo. Het verwijst naar de afschaffing van slavernij in Suriname en de Nederlandse Antillen op diezelfde dag in 1863 – nu ruim honderdvijftig jaar geleden. Het Slavernijmonument maakt dit beschamend stukje geschiedenis zichtbaar en tastbaar. Is dat nodig? Is het nodig dat kunst in de openbare ruimte ook soms dient als gewetensprikkel na misstanden uit het verleden? Hierover verschillen de meningen.
Ik ben opgelucht dat dit kind niet doodziek is. De pukkels zijn eigenlijk kraaltjes – betaalmiddel waarmee slaven werden verhandeld. Een zieke wereld. Nu raak ik haar aan en fluister: vrijheid meisje!
Redacteur Carina van der Walt schrijft tweewekelijks op woensdag een column over kunst in de openbare ruimte ergens in Noord-Brabant.
Lees hier meer columns van Carina van der Walt op Brabant Cultureel
Foto’s > Carina van der Walt. Beeldbewerking > Hans Lodewijkx
© Brabant Cultureel 2026
Dag, vanuit de gemeente Tilburg was ik als stadsconservator en cultuurhistoricus nauw betrokken bij de totstandkoming van dit beeld. Samen met een werkgroep die de betrokken gemeenschappen vertegenwoordigde, hebben we maandenlang intensief aan dit proces gewerkt, in samenwerking met KunstLoc Brabant.
Om die reden vind ik dat het artikel hierboven geen recht doet aan het zorgvuldige traject dat is doorlopen. De gebruikte associaties met “blind”, “pokken” en “besmettelijke ziekte” laten zien dat de auteur zich onvoldoende heeft verdiept in de achtergrond, betekenis en totstandkoming van dit kunstwerk.
Er zijn inmiddels talloze artikelen verschenen die het proces en de betrokkenheid van de gemeenschap wél op een juiste en waardige manier beschrijven. Een eerste voorbeeld is te vinden via KunstLoc Brabant:
https://www.kunstlocbrabant.nl/kennis-inspiratie/van-idee-tot-schetsontwerp-15646
Ik hoop dat deze context helpt om het gesprek over dit kunstwerk op een zorgvuldige en inhoudelijke manier te voeren.