De tijd dat je in vrijwel elke wat grotere stad een paar genoeglijke uurtjes kon doorbrengen met een bezoek aan diverse antiquariaten, lijkt voorgoed voorbij. Noord-Brabant is geen uitzondering. In een kleine serie besteedt Brabant Cultureel aandacht aan de hier nog bestaande antiquariaten. Dit is de zesde en laatste aflevering.
door Joep Eijkens, tekst en fotografie
Weer of geen weer, al sinds de jaren tachtig strijkt bijna elke woensdagmorgen het antiquariaat van Peter van Empel (Eersel 1950) neer op de Grote Markt van Breda. En vrijwel elke zaterdag reist hij naar Eindhoven om daar op het Catharinaplein tweedehands boeken te verkopen. Maar Periander, zoals zijn onderneming heet, kun je ook elders in Nederland tegenkomen: op de jaarlijks terugkerende grote boekenmarkten van Deventer, Dordrecht, Haarlem en Tilburg.
De eerste vraag van ons lijstje – Sinds wanneer bestaat de zaak en hoe is ze ontstaan? – beantwoordde de in Rucphen woonachtige antiquaar aanvankelijk heel summier. Maar in tweede instantie was hij een stuk uitgebreider. En wel zo dat het een korte terugblik werd op heel zijn loopbaan als boekhandelaar.
Hier is zijn verhaal: “Ik liep op een zaterdagochtend in oktober 1984 door een straat in Strijp [wijk in Eindhoven] en zag daar in een etalage allemaal stripboeken liggen. Het was bij een rijtjeswoning. Dus min of meer in een woonwijk. Ik stapte naar binnen en toen bleek dat het van een oude schoolvriend was met wie ik vier jaar op de Detailhandelsschool in Eindhoven had gezeten. (…) Na een hele begroeting kwam naar voren dat hij dit deed als hobby, omdat hij een fanatieke verzamelaar was van strips en om zo zijn eigen collectie op een leuke manier uit te breiden. Maar er kwam zoveel binnen dat hij er mee wilde gaan stoppen.”
De eerste jaren alleen met strips
“Ikzelf was ook een verzamelaar van strips – niet fanatiek hoor – maar besloot spontaan om de hele winkel te kopen. Ik had in die tijd geen werk en je moet toch wat. Al snel besloot ik toen om op de lichtstadmarkt in Eindhoven te gaan staan. Elke zaterdag was daar een kleine curiosamarkt. De eerste dag was 4 november 1984 en sinds die dag sta ik nog vrijwel elke zaterdag met veel plezier op die markt. Daarnaast ben ik twee jaar later ook op woensdag in Breda op de curiosamarkt gaan staan. Ook daar sta ik nog iedere week. De eerste jaren alleen met strips, maar na ongeveer twee jaar ben ik overgestapt op boeken. Strips bouwde ik snel af.”
Ik was werkloos, je moet toch wat
“Door de jaren heen stonden al mijn boeken thuis of in opslagplaatsen. Het was wel vaak een heel gesjouw. Maar sinds 1996 heb ik een eigen woning met daarachter een grote garage waar de boeken nu overzichtelijk zijn gestald. Aan huis doe ik eigenlijk niets. Alles gebeurt via de twee wekelijkse markten en daarnaast natuurlijk de grote landelijke boekenmarkten waar ik vanaf dag één elk jaar trouw aan deelneem. Daarnaast bied ik ook een klein aantal via internet aan op de site van Boekwinkeltjes.”
Boeken over oude vakken
Periander is een algemeen antiquariaat. Van Empel komt aan zijn verkoopmateriaal via particulieren en kringloopwinkels. Het liefst koopt hij boeken in op het gebied van de Eerste en Tweede Wereldoorlog, filosofie, schaken, en ‘boeken over oude vakken, bijvoorbeeld metselen, houtbewerking en schildertechnieken’.
Verkoopt fictie beter dan non-fictie of andersom?
“Fictie heb ik vrijwel niet zo. Wel merk ik dat non-fictie steeds slechter verkoopt.”
Is internet een vloek of een zegen voor antiquaren?
“Voor mij als handelaar in tweedehands boeken is het een zegen om bepaalde boeken waarvan je intuïtie zegt: Kon wel eens een waardevol boek zijn, gezocht qua onderwerp of zeldzaamheid, om dan op diverse sites te kijken wat die doen. Je kunt hartstikke verkeerd zitten, maar vaak net zo goed: Yes!, een vondst. Of: Oh, zoveel niet gedacht!”
Onverkoopbaar
Zelf doet Van Empel zoals gezegd weinig via internet, maar voor mensen die alleen op dat verkoopkanaal aangewezen zijn, is internet zijns inziens een vloek: “Veel is onverkoopbaar omdat er van veel boeken erg veel aanbieders zijn. Dat drukt de prijs enorm, waardoor de verkoopprijs enorm kan dalen, ook al is het een bijzonder boek. Daarom moet ik ook vaak best goede boeken toch wegdoen voor weinig, op de curiosamarkt of op het laatst naar de kringloop, omdat ik anders dicht ga groeien.” Dat zoveel antiquariaten de afgelopen decennia hun winkel hebben gesloten ziet hij ook tegen die achtergrond.
Denk je zelf wel eens aan sluiting?
“Jawel maar dat heeft met mijn leeftijd te maken. Binnenkort word ik zesenzeventig en op de markten staan, valt me steeds zwaarder.” Van een opvolger is geen sprake.
Tot slot, vanwaar die naam Periander?
“Dat is de titel van een toneelstuk van W.F. Hermans. Ik had in het begin een grote partij boeken van Hermans ingekocht en daar zat ook Periander bij. Geen idee waarover het ging, ik vond het gewoon een mooi klinkende naam.”
Periander. Van Boutershemstraat 16 4715 AR Rucphen.
periander@hetnet.nl | Markt Catharinaplein Eindhoven
Meer afleveringen uit de serie over antiquariaten op Brabant Cultureel
© Brabant Cultureel 2026