De tijd dat je in vrijwel elke wat grotere stad een paar genoeglijke uurtjes kon doorbrengen met een bezoek aan diverse antiquariaten, lijkt voorgoed voorbij. Noord-Brabant is geen uitzondering. In een kleine serie besteedt Brabant Cultureel aandacht aan de hier nog bestaande antiquariaten. Dit is deel vijf.
door Joep Eijkens, tekst en fotografie
Een boekenwurm (of boekenworm) wordt door Wikipedia omschreven als ‘iemand die altijd met zijn neus in de boeken zit’. Het is ook de naam van het laatst overgebleven antiquariaat van Roosendaal, het enige Noord-Brabantse antiquariaat dat vijf dagen in de week open is, in plaats van enkel in het weekend of op afspraak. Het is bovendien het enige antiquariaat – misschien zelfs landelijk – waar je boeken kunt aanschaffen via een apart spaarsysteem, waarover later meer.
De zaak wordt gerund door Margot van Hummel (Roosendaal 1956). “De Boekenwurm bestaat officieel bijna twintig jaar”, schrijft zij over de ontstaansgeschiedenis. “De eerste vijf jaar was ik alleen bezig met het samenstellen van een collectie om zo een gevarieerd aanbod te krijgen. Dit naast mijn ‘gewone werk’ als journalist en vertaler. Vijftien jaar geleden werden pas de deuren geopend.” Het waren de deuren van Molenstraat 85. “De winkel was slechts drie halve dagen open, en al snel werd het pand te klein. Drie huisnummers verder kwam een voormalige Hema-vestiging leeg te staan en de eigenaar daarvan gunde me de overstap. De Boekenwurm is nu gevestigd aan de Molenstraat 91 en uitgebreid met een webwinkel.”
Spaarsysteem voor de klanten
De Boekenwurm is een schoolvoorbeeld van een algemeen antiquariaat. Je kunt er voor allerlei genres tweedehandsboeken terecht, van literatuur tot kunst en van heemkunde tot jeugdboeken. Uiteraard wordt er ook ingekocht, maar dat gebeurt toch vooral op boekenmarkten en bij kringloopwinkels, meldt Van Hummel. ‘Verder hebben we een spaarsysteem voor onze klanten. Voor elk boek dat wordt ingeleverd en dat voor ons bruikbaar is, ontvangt de klant een stempel. Bij twintig stempels ruilen we de kaart in voor een cadeaubon van tien euro, die zowel bij ons als bij een filmhuis en een restaurant kan worden ingeleverd.”
Wel is het zo dat klanten steeds ouder worden
Net zoals andere antiquaren uit deze serie vindt Van Hummel het steeds makkelijker om aan goed inkoopmateriaal te komen. “Mede dankzij de babyboomers”, licht ze toe. “Kenmerk van deze generatie is dat ze kleiner gaan wonen. In het nieuwe huis passen vaak geen boekenkasten meer met als gevolg dat er nieuwe liefhebbers voor hun oude boeken moeten worden gezocht. En dat ben ik.”
De vraag welke genres ze het liefst inkoopt, vindt ze lastig. “Esoterie, spiritualiteit en religie doen het in de winkel het best. En natuurlijk literatuur. Vooral de Vlaamse klanten weten de weg naar de grensplaats Roosendaal goed te vinden, want ook Boon, Ruyslinck, Timmermans en hun jongere collega’s Verhulst, Vlaminck en Brusselmans zijn in de winkel ruimschoots vertegenwoordigd.” Ze verkoopt zowat evenveel fictie als non-fictie, en evenveel via internet als in de winkel. “Opvallend is daarbij wel dat jongeren vrijwel alleen fictie kopen en ouderen literatuur en non-fictie.”
Een andere vloek zijn de ‘dropshippers’
Internet is wat Van Hummel betreft zowel een zegen als een vloek. Een zegen omdat het een extra afzetkanaal biedt. “Een vloek omdat klanten de waarde van een boek nogal eens baseren op de vraagprijzen die Bol hanteert. Veel te hoog dus. Een andere vloek zijn de ‘dropshippers’. Deze mensen bieden via hun eigen webwinkel boeken aan die ze niet hebben en bestellen deze pas als ze de titel zelf hebben verkocht. Vervolgens krijgt de verkoper, ik dus, een mailtje met het verzoek het boek naar een ander adres te sturen want het is een ‘cadeautje’.
Ze weet niet waarom zoveel antiquariaten de afgelopen decennia de deur hebben gesloten. “Door de leeftijd of een gebrek aan opvolging? Ik zou het niet weten. Wel is het zo dat de klanten steeds ouder worden. En die groep wordt in de loop der jaren uiteraard alsmaar kleiner. Helaas is het niet zo dat wat aan de ene kant afvalt er aan de andere kant bij komt. De jeugd spreekt en begrijpt de eigen taal nog amper. En literatuurgeschiedenis wordt op de middelbare scholen nog nauwelijks gegeven. Dit levert situaties op als jongeren die vragen om het boek De Komst. En de auteur? Joachim Stiller. Dan nog een boek voor de leeslijst Engels. Het is een goochelaar, vroeger kwam hij op de tv. Zou het David Copperfield van Dickens kunnen zijn?”
Liefde voor het geschreven woord
Diverse antiquariaten zijn dan wel verdwenen, zelf denkt Van Hummel nog beslist niet aan sluiten. Daar is de liefde voor het geschreven woord, te groot voor. Bovendien: “Wat is voor een journalist een aardigere manier om uit te bollen dan tussen de tweedehands boeken?” Nee, een opvolger heeft ze nog niet.
Ze wil nog graag iets kwijt. “Roosendaal”, zegt ze, “heeft tachtigduizend inwoners, maar geen boekhandel en dat gaat me aan het hart. Sinds drie jaar werk ik samen met boekhandel Quist uit Bergen op Zoom. Mensen kunnen bij mij nieuwe boeken bestellen en die worden dan geleverd door Quist. Ze hoeven dus niet meer naar Bol.”
De Boekenwurm, Molenstraat 91, 4701 JP Roosendaal.
www.boekenwurm.blz | info@boekenwurm.biz
Meer afleveringen van de serie Antiquariaten op Brabant Cultureel
© Brabant Cultureel 2026