Het Zuidelijk Film Festival beleefde op vrijdag 29 en zaterdag 30 mei 2026 zijn zesde editie in Cinecitta in Tilburg. Vijftien korte films uit Noord-Brabant, Limburg, Zeeland en Vlaanderen dongen mee naar de prijzen. Het was moeilijk om fictie, documentaire en animatie te vergelijken, maar het lukte de jury wel. Wat opviel: drie coming-of-age films, twee films over de relatie opa-kleinzoon, een eenzaam opaatje dat je hart deed smelten en sterke vrouwen die bewondering wekten.
door Carina van der Walt
Elk jaar start het Zuidelijk Film Festival met een Film Pitch voor beginnende regisseurs. De winnaar van de 2024-pitch, IIya Vierhout, was er dit jaar bij met zijn poëtische zwart-witfilm ‘De Albatros’ (17:21). De film toont een gesprek in een auto naast een vuurtoren. Opa vraagt aan zijn volwassen kleinzoon: ‘Weet je dat vogels en mensen het meest op elkaar lijken?’ Het gaat om hun taal. Toen opa dezelfde leeftijd had als zijn kleinzoon nu, voer hij op de Indische Oceaan, vertelt hij. Hij zag hoe de albatros ook maar altijd onderweg was.
Een vertrouwelijke stilte valt in de auto. ‘Alles van waarde kost moeite’, verdraait opa de woorden van Lucebert – tranen in zijn ogen. Melancholie wordt zichtbaar. In ‘het hart van de(ze uitgebeelde) tijd’ vertelt opa dat hij een gedicht over een albatros had geschreven. Ik moest denken aan de sierlijk zwevende albatros die door Charles Baudelaire wordt vergeleken met de schoonheid van poëzie, maar ‘De albatros’ van opa Vierhout (1914-2011) is een ander gedicht. Deze film is een privé ode.
Achter de deur
Schoonheid wordt een rode draad naar ‘Achter de deur’ (17:15) van Justus van den Elsen. Deze film gaat ook over een relatie kleinzoon-opa. Joris van tien zit met zijn schetsboek achter in zijn moeders auto. Ze zijn onderweg naar opa, die ziek is. Moeder wil niet dat Joris met haar mee naar binnen gaat in opa’s huis, maar hij doet dat stiekem toch. Zo ontdekt hij de schilderijen van zijn beroemde opa. Op de achtergrond klinken vaag de ruzieachtige woorden van de grote mensen. Als het stil wordt, kraakt er een deur open.
Opa ligt op bed, vraagt naar zijn naam en wil de schetsen van Joris zien. ‘Ik zie het. Je hebt talent’, zegt opa. Joris wil dat opa hem tekenen leert. Hand in hand lopen ze naar buiten. Telkens verandert de scène sprookjesachtig naar een ander schilderij van opa. Opa leert Joris wat perspectief is, maar hij wordt boos als Joris niet luistert. Geschrokken rent Joris weg. Met grote ogen ziet hij hoe de relatie tussen opa en zijn moeder was. Hij tekent snel een deur in het graslandschap waardoor hij kan ontsnappen. De Jongeren Award werd door vijf juryleden van het Willem II College toegekend aan ‘Achter de deur’.
Zwermen
‘Zwermen’ (12:30) van de makers Janneke Swinkels en Tim Frijsinger is zeker de mooiste animatiefilm van dit festival. Ook hier gaat het om een opaatje. Hij heet Piet en heeft een gebreid gezichtje met sprekende oogjes. Hij ontdekt plotseling dat er veertjes achter zijn oren groeien. Grappig. Langzaamaan wordt hij een vogel met bijpassende snavel en poten. Hij verlangt meer en meer om vogel te zijn. Tot hij op een dag opvliegt en verdwijnt. Het is vertederend.
Swinkels vertelt tijdens een Q&A achteraf dat Piet is geïnspireerd op haar opa en dat Frijsinger en zij alle karakters van de animatie zelf hebben gemaakt. De figuren spreken geen taal, maar tonen hun emoties door universeel herkenbare bewegingen. Met stop motion fotografie werden ze in beweging gebracht. Dat kost veel tijd. Er waren dagen dat niet meer dan vier tot vijf seconden film kon worden gefotografeerd. Het hard werken van Swinkels en Frijzinger is al beloond met vertoningen in andere steden in Nederland, Duitsland, Kroatië, Finland en Australië. Bij het Zuidelijk Film Festival beleefde ‘Zwermen’ een Tilburgse première.
Shutterspeed
Drie coming-of-age films passeren dit jaar het filmscherm: ‘Wheelie Boys’ (15:00) van Aisha Adepoju, ‘Lieve Lieve’ (11:00) van Amber Rozema en de langere, maar prachtig verfilmde ‘Shutterspeed’ (24:57) van Jasper De Maeseneer. Deze laatste film draait om de blik, wie kijkt, wie ziet wie onder de jongens – vooral in relatie tot hun sexy stagiair, de amateurfotograaf Jard. De vijftienjarige Cas kan zijn mooie ogen niet van Jard afhouden. Hij volgt hem, probeert dicht bij hem in de buurt te blijven.
De camerashots zijn navenant. Jard kijkt ook, maar vooral afstandelijker door zijn cameralens. Jard laat Cas poseren en ongemakkelijke momenten met verlegen blikken suggereren intimiteit. Met een schok ontdekt Cas dat hij niet de enige is die mag poseren. In een uit de hand gelopen wraakactie pakken de jongens Jard samen aan in zee. Het wordt bijna een verdrinkingstoneel. Later zegt Jard van achter de camera tegen Cas: ‘Dat was toch niet de bedoeling.’ Een verscheurde Cas kan alleen maar instemmend zijn tranen laten zien. Met ‘Shutterspeed’ wint regisseur De Maeseneer dit jaar de Talent Award.
Water tussen ons
De titel Beste Film ging dit jaar naar de documentaire ‘Water tussen ons’ (26:54) van de in Amsterdam wonende Iraanse regisseur Faydim Ramshe. De openingsscène is het blauwe water van een zwembad. De stem van een vrouwelijke zweminstructeur moedigt andere vrouwen aan. Ooit was zij, Farèn, een kampioenzwemster in Iran en nu runt zij ook een restaurant onder haar eigen naam. Het is een ontmoetingsplek voor vele vrouwen met een migrantenachtergrond. Ze luistert naar hun verhalen en biedt troost en ondersteuning. Dat Farèn al vijftien jaar zonder haar dochter in Maastricht een eigen leven probeert op te bouwen, weten weinigen. Zelf vindt ze troost in het zwembadwater.
‘Blijf drijven Farèn, zeg ik tegen mezelf en ook tegen de andere vrouwen.’ En dan komt er na jaren een telefoontje uit Teheran. ‘Jij, mijn kleine meisje met de stem van een jonge vrouw’, en ook ‘ik verliet je niet om ruimte tussen ons te maken, ik verliet het land om ruimte tussen ons te bewaren.’ Het is een goed verhaal van sterke vrouwen, innerlijke veerkracht en emancipatie. Dat regisseur Ramche in werkelijkheid de teruggekeerde dochter van Farèn is, komt achteraf niet als een verrassing. Hun gelaatstrekken zijn duidelijk herkenbaar. ‘Water tussen ons’ is een waar verhaal en zeer inspirerend. De juryleden Christanne de Bruijn en Jasper Naaijkens waren zeer onder de indruk en brachten eenstemmig hun oordeel uit.
Koffie in Lourdes
De Publieksprijs 2026 ging naar ‘Koffie in Lourdes’ (19:58) van regisseur Kyoko Scholiers. Anders dan verwacht tegen een achtergrond van een bedevaartsoord gaat het hier niet om devotie, aanbidding en boetedoening. Wel staat Dicky’s dood gepland voor de volgende dag. Voor zijn oude vriend Solomon dringt de tijd dus om hem nog een laatste keer te zien, om een geheim aan toe te vertrouwen. Samen aan tafel lachen de twee mannen ondanks het afscheid dat boven hun hoofden hangt. ‘Koffie in Lourdes’ beleefde hier zijn Nederlandse première. Wat heeft de jonge regisseur Scholiers gemotiveerd om deze film te maken? De afgesproken afscheidsscène tussen Dicky en Sol is nuchter, alsof en niets aan de hand is. De verslonsde maar vrolijke Dicky wordt briljant vertolkt door Jan Bijvoet. Dat geldt ook voor de deftig geklede zeer ernstige Solomon, gespeeld door Junior Mtombeni uit Zuid-Afrika.
Tijdens de Q&A wordt Mtombeni – gekleed in een uitgesproken vrolijke Afrikahemd – gevraagd hoe het voor hem was op de filmsset van ‘Koffie in Lourdes’. Zijn antwoord overspoelt mijn eigen verwonderde hart: ‘Als een warm bad.’ Dit festival in deze Noord-Brabantse ruimte wordt plotseling ook voor mij als mede Zuid-Afrikaan een warmer bad dan ooit. Hoe klein kan de wereld zijn!
De organisatie van Het Zuidelijk Film Festival is in handen van Jan van Gorkum (festivaldirecteur), Dennis de Bakker en Lidi Toepoel. Sponsoren van het festival waren dit jaar Zuiderlicht Film, Kek Films, Film Coach, Gemeente Tilburg, Cinecitta, CineSud, Good Roots design, Appels Notarissen, Q-Promotion.nl, CineZee, Next, FilmFreeway, by Nastjaaa, Brouwerij Nicolaas Goirle, Promofit en Just Cards.
Bekijk Water tussen ons op NPO Start
Meer over het Zuidelijk Film Festival op Brabant Cultureel
© Brabant Cultureel 2026