De tijd dat je in vrijwel elke wat grotere stad een paar genoeglijke uurtjes kon doorbrengen met een bezoek aan diverse antiquariaten, lijkt voorgoed voorbij. Noord-Brabant is geen uitzondering. In een kleine serie besteedt Brabant Cultureel aandacht aan de hier nog bestaande antiquariaten.
door Joep Eijkens, tekst en fotografie
Antiquariaten worden steeds zeldzamer. Online kunnen liefhebbers van tweedehands boeken op talloze adressen terecht, maar een winkel binnenlopen waar je onaangekondigd een uurtje of wat kunt snuffelen, dreigt tot het verleden te horen. Had elke middelgrote of grotere Nederlandse stad vroeger diverse antiquariaten, tegenwoordig mag je blij zijn als er überhaupt nog zo’n winkel met oude boeken te vinden is.
Neem Noord-Brabant. Hoeveel antiquariaten bestaan er nu nog? Hoe zijn de eigenaren ooit begonnen en hoe kijken zij naar de toekomst? Om met een antwoord op de eerste vraag te beginnen: anno 2026 is het aantal antiquariaten in de provincie op minder dan twee handen te tellen. Om preciezer te zijn: we komen niet verder dan zeven. En daar zitten dan de zaken nog bij die je enkel op afspraak kunt bezoeken. Het gaat om de volgende antiquariaten: Meuzelaar in Heusden; De Rijzende Zon en De Refter, beiden in Tilburg; Von Meyenfeldt, Slaats & Zonen in Breda; De Boekenwurm in Roosendaal; Periander (reizend antiquariaat) en Kelderman Boeken in Lith. (Tekst loopt door na de foto’s)
Vragen voorgelegd
Zes van die zeven antiquaren reageerden positief op de vraag of ze wilden meewerken aan een kleine serie artikelen. De zevende, Martien Kelderman van Kelderman Boeken in Lith, zag daar helaas van af. ‘We doen liever niet mee, omdat wij gezien onze leeftijd langzaam aan het afbouwen zijn’, schreef Kelderman. ‘Het lijkt een uitstervend beroep te worden.’ De zes deelnemers kregen de volgende vragen voorgelegd met het verzoek om die schriftelijk te beantwoorden:
• Sinds wanneer bestaat de zaak en hoe is ze ontstaan?
• Heeft u een algemeen antiquariaat of bent u gespecialiseerd in bepaalde deelgebieden?
• Hoe komt u aan nieuw verkoopmateriaal?
• Welke genres koopt u het liefst in?
• Koopt u wel eens hele bibliotheken in?
• Verkoopt fictie beter dan non-fictie of andersom?
• Is internet een vloek of een zegen voor antiquaren?
• Verkoopt u meer via internet dan in de winkel?
• Waarom hebben zoveel antiquariaten hun deur gesloten de afgelopen decennia?
• Denkt u zelf ook wel eens aan sluiting?
• Zo nee, wat motiveert u om door te gaan?
• Heeft u al een opvolger?
Aan de hand van de antwoorden zijn de zes antiquariaten geportretteerd in een serie artikelen van evenzoveel afleveringen.
Tweedehands boeken voor het goede doel
Dat elke zich respecterende stad wel een paar antiquariaten rijk was, mag dan voorgoed voorbij zijn, tegenover die neergang staat sinds begin deze eeuw de opkomst van diverse door vrijwilligers gerunde winkels die tweedehands boeken verkopen voor een of ander goed doel. Genoemd kunnen worden vestigingen van Books 4 Life in Eindhoven en Tilburg, de Boekenwinkel van Terre des Hommes in ’s-Hertogenbosch en Boekenschop in Tilburg. Met name die laatstgenoemde winkel is eigenlijk niet te onderscheiden van een gewoon algemeen antiquariaat, en qua prijspeil vergelijkbaar waar het gaat om titels uit het dure segment.
Op de vraag hoe zij aankijken tegen deze boekwinkels voor het goede doel, reageerden de zes deelnemende antiquaren als volgt.
Kees Meuzelaar (Meuzelaar) > ‘Winkels met tweedehands boeken zijn voor ons geen concurrent, ze verkopen zelden zeer vroege drukken.’
Thomas Leeuwenberg (De Rijzende Zon) > ‘Als anderen (…) voor het goede doel of eigen gewin tweedehands boeken verkopen, is dat nulpuntnul bedreiging voor het echte antiquariaat.’
Kees Kolen (De Refter) > ‘Geen commentaar.’
Tom von Meyenfeldt (Von Meyenfeldt, Slaats & Zonen) > ‘Dat is prima – zo kunnen zoveel mogelijk mensen aan boeken komen.’
Margot van Hummel (De Boekenwurm) > ‘Prima. Ieder goed doel is wat mij betreft een goed doel.’
Peter van Empel (Periander) > ‘Ik heb er weinig last van.’
Ten slotte, het is uiteraard mogelijk dat er Brabantse antiquariaten bestaan die we bij onze zoektocht over het hoofd hebben gezien. Wie zich aangesproken voelt, melde zich.
Meer over boeken op Brabant Cultureel
© Brabant Cultureel 2026