Het zijn de kinderen die in ‘Happy Valley’ de leiding hebben. Zij vertegenwoordigen de korte mens. Maar ooit worden ze lang, daar valt niets tegen te doen en dan verandert alles, volgens een oude vrouw die het nog een paar jaar hoopt uit te zingen. Maar de korte mensen zijn eigenwijs, ze hebben de oude vrouw niet nodig. Toch wel, zegt zij: voor het verhaal. Want ik weet alles al!
door Henk Naaijkens
Het Bredase gezelschap het zuid land (zonder hoofdletters) maakt al enige jaren voorstellingen door jonge spelers van acht tot elf jaar voor een volwassen publiek. ‘Happy Valley’ speelt zich af in een fictief dorp waarin het leven zijn gangetje gaat. Dat verandert als er een vogel neerstort en de vrede verstoort. Oorzaak blijkt de plaatselijke fabriek die gif uitstoot dat overslaat op de dieren en ook op de mensen. Daarbij blijft het niet, want er vinden bizarre gebeurtenissen plaats waarbij veel interactie ontstaat tussen de kinderen en volwassenen. Een schuin omhooglopende, houten wand geeft de suggestie van een vallei en wordt door de kinderen gebruikt als glijbaan. Hierdoor krijgt het stuk een speels karakter met veel dynamiek.
Kinderen weten veel meer dan volwassenen denken
Met de veelgeprezen voorstelling ‘Liberty Bell’, waarin een politica vecht tegen hardnekkig seksisme, oogstte het gezelschap in 2023 veel succes. De enigszins betuttelende reactie van het publiek tijdens de nagesprekken werd door theatermakers Hidde Brouwers & Jorg van den Kieboom aangegrepen als uitgangspunt voor ‘Happy Valley’. “Volwassenen hebben de neiging om kinderen te beschermen. Maar kinderen weten veel meer dan volwassenen denken en je kunt daarin ook te ver gaan door de dingen mooier te maken dan ze zijn, of achter te houden. Sommige reacties gingen meer daarover dan over de inhoud. We willen in dit stuk onderzoeken hoe dat werkt binnen de context van een verhaal in een dorp waar veel gebeurt. Daarbij vonden we het belangrijk dat het verhaal van de kinderen werd.”
Hoofdrolspelers in ‘Happy Valley’ zijn zes kinderen en één volwassene, gespeeld door Peter Vandemeulebroecke. Hij symboliseert in zijn eentje de rol van alle volwassenen die in het stuk voorkomen, zoals het kassameisje van de supermarkt, de pastoor die zich verveelt, de kapster, de meubelmaker, de oude vrijster, het echtpaar met de acht katten met namen die op elkaar rijmen, de slager, de postbode en de bazin van het café met een wrat op haar hoofd. Hij heeft het zwaar te verduren, want de kinderen bestoken hem met eindeloos veel vragen in de verschillende rollen die hij vertolkt. In de eerste akte worden al deze inwoners van het dorp voorgesteld en voortaan door de kinderen aangeduid als ‘de lange mens’.
De kinderen zijn leidend
Maar het initiatief ligt niet bij de volwassenen. Zij spelen slechts een dienende rol, want de kinderen zijn leidend in ‘Happy Valley’. Gezien de aanspreekvorm waarmee zij zich aan het begin rechtstreeks tot het publiek richten kan daar geen misverstand over bestaan. Ze dringen het leven van het volwassen publiek binnen en nemen het mee naar het dorp waar het leven van de lange mensen zich afspeelt. Ze kneden Vandemeulebroecke in zijn diverse rollen en kleden hem aan. Zij laten hem zelfs snuffelen als een hond. Als er een dode vogel naar beneden valt, vindt er een kentering plaats. “Heeft u het door?” fluistert Lena in de oren van een verbaasde toeschouwer. “Dat hier iets is begonnen?”
Op dat moment worden de toeschouwers direct bij het stuk betrokken. “Als dit soort dingen gebeuren, hoe gaan we daar dan mee om en hoe beantwoorden we de vragen die kinderen hebben? En waarom zijn we niet altijd eerlijk, vinden we dat als volwassenen gemakkelijker? Hoe verbloemen we dat?” Dat zijn de vragen die Brouwers en Van den Kieboom in het stuk aan de orde willen stellen zonder er direct een antwoord op te willen geven. “En intussen is het ook een commentaar op onszelf, of het ons allemaal aangaat of juist niet. Want het komt allemaal op het bordje van de generatie na ons terecht, dus van de kinderen die op het podium staan. We zien wel dat er van alles aan de hand is, maar echt in actie komen doen we niet.”
Intensieve begeleiding
Het proces dat aan de voorstelling voorafging vroeg om een intensieve begeleiding. Brouwers en Van den Kieboom: “Je moet de kinderen in hun rollen laten groeien. Omdat ze leidend zijn is het belangrijk dat ze daar zeggenschap over hebben en dat ze het gevoel krijgen: het is van ons en wij gaan dit vertellen. Daardoor zet je ze heel erg in hun kracht: welk type spel past bij zijn of haar karakter? Ze hoeven niet in een mal te passen, ze moeten authentiek blijven. Daarom gebruiken ze in het stuk hun eigen naam. Het was een mooie zoektocht, ook in het samenspel met Peter Vandemeulenbroecke.”
• Scènefoto’s > Bart Grietens
Herkennen ook kinderen zich in deze voorstelling? Brouwers en Van den Kieboom: “Ze zullen heel anders naar het verhaal kijken, maar daar hebben we geen grip op omdat het stuk bedoeld is voor volwassenen. Ze zijn ook een beetje naar zichzelf aan het kijken, dat is ook interessant.”
‘Happy Valley’, door het zuid land. Gezien (try-out) op 6 maart 2026 in het Chassé Theater Breda. Concept & regie: Hidde Brouwers & Jorg van den Kieboom. Spel: Peter Vandemeulebroecke, Calvin Backx, Linne Flohr, Stevie van Hees, Flip de Kroon, Lena Pelgrim & Rosalie van Steene. Tekst: Jorg van den Kieboom. Audiokunstenaar: Ard Kok. Decorontwerp: Robin Schijfs. Dramaturgie: Mieke Versyp. Licht & techniek: Marc Joosen.
Speeldata in Noord-Brabant:
22 en 23 maart • Festival Cement, ’s-Hertogenbosch
1 mei • Theater De Bussel. Oosterhout
20 mei • Chassé Theater Breda
Beeld voorpagina: campagnebeeld Happy Valley door Suus Waijers
Recensie van ‘Liberty Bell’ op Brabant Cultureel [2023]
© Brabant Cultureel 2026