Victor De Buck (1855-1916) en Jozef Gindra (1862-1938) zijn twee Belgische schilders die elkaar vonden in hun romantische belangstelling voor het simpele boerenleven en in hun gebruik van fotografie als hulpmiddel om dat vast te leggen. In Museum ’t Oude Slot in Veldhoven is nu een expositie te zien met werk van De Buck en Gindra.
De Buck kwam uit een gegoede familie en hield zich naast de schilderkunst al vroeg bezig met fotografie. In 1886 maakte hij in Bladel en omgeving foto’s die hij al geheugensteun gebruikte voor zijn schilderijen van landschappen, boerderijen en boeren. Hij bracht collega-schilder Gindra ertoe in Bladel een huis te bouwen waar hij zelf een deel van kon huren en van daaruit verkenden de twee schilders de Noord-Brabantse Kempen. Ze werkten als echte ‘broodschilders’ die gewilde landschappen en boerentaferelen leverden aan een klantenkring in de regio. Zowel de foto’s van De Buck als hun schilderijen zijn doordrenkt van – ook dan al – nostalgie naar het simpele boerenleven zoals dat ook door Van Gogh werd verheerlijkt. Daar staat tegenover dat dit wel de eerste foto’s zijn die in de regio op het platteland zijn gemaakt.
Foto’s en schilderijen
Van de foto’s zijn op de expositie reproducties te zien, want de originelen zijn te kwetsbaar. Maar er zijn wel veel schilderijen. Die hangen dicht op elkaar aan de wanden en dat versterkt nog eens het beeld van seriewerk met steeds dezelfde onderwerpen waar blijkbaar vraag naar was. Los van elkaar zijn het vaak heel aardige werken, maar zo in serie valt het geheel door de mand. Dat het vooral een commerciële onderneming was, blijkt ook uit de suggestie dat Gindra mogelijk werken van collega-schilders kocht, die van zijn eigen signatuur voorzag en dan als ‘Gindra’ doorverkocht. Vooral Hollandse polderlandschappen die onmogelijk in de Kempen kunnen zijn gezien, wekken die verdenking. En dat roept natuurlijk de vraag op of al die andere gesigneerde werken dan wel echt van zijn hand zijn.
De tentoonstelling is opgebouwd rond de privécollectie van Toon Verspaandonk uit Veldhoven. Aangevuld met werken uit enkele lokale musea en van twee andere verzamelaars. De veelheid aan schilderijen accentueert de kwalificatie ‘broodschilders’ die de expositie op het tweetal plakt en daarmee wordt een punt gemaakt.
Minder overdaad
Anderzijds had wat minder overdaad en kritischer keuzes naar voren kunnen brengen dat er toch wel degelijk ook kwaliteit schuilt in de productie van De Buck en Gindra. Al in 1993 verscheen het boek Kempisch boeren en Vlaamse vissers. Kunstenaars en volkscultuur omstreeks 1885 waarin Victor de Buck en Joseph Gindra vooral worden geportretteerd om hun documentaire waarde. En de auteurs helder toelichten hoe de schilders het beeld van het platteland manipuleerden om elke vorm van modernisering uit het zicht te houden. Daarover biedt de huidige tentoonstelling weinig informatie. (lt)
‘Verzamelen voor verhalen. Victor De Buck & Jozef Gindra, twee broodschilders in de Kempen. Tot en met 26 april 2026 in Museum ’t Oude Slot in Veldhoven. Deze expositie kwam tot stand in samenwerking met gastconservator Peter Thoben, kunst- en cultuurhistoricus.
Beeld voorpagina: Jozef Gindra, Boer naast kar met plaggen op de heide. Collectie > Toon van Verspaandonk
Lees meer over schilders in De Kempen op Brabant Cultureel
Goede middag
ik heb uit een erfenis een schilderij van Gindra.
Is er iemand bekend aan wie ik dit schilderij zou kunnen verkopen?
Met vriendelijke groeten,
Staas de Wijs
0683208279
edewijs@planet.nl