Na eenentwintig jaargangen valt het doek voor ‘Brabants, kwartaaltijdschrift over Brabanders en hun Taal’. Toch is het geen afscheid in mineur. Trots overheerst over de talloze artikelen die over en in Brabants dialect geschreven zijn. ‘(H)oudoe en bedankt!’ schrijft de redactie dan ook aan de lezers.
door Emmanuel Naaijkens
Het was vorig jaar al aangekondigd en het is dus geen verrassing. Het zojuist verschenen nummer vierentachtig van het dialecttijdschrift ‘Brabants’ is het laatste dat van de drukpers is gerold. Na eenentwintig jaargangen komt er een eind aan het blad dat in 2004 het licht zag en een enthousiast onthaal kreeg. Het was in de hoogtijdagen van het Brabants dialect toen evenementen in en over het Brabants nog veel bezoekers trokken en Omroep Brabant er serieuze programma’s aan wijdde. Maar met het verstrijken van de jaren vergrijsde zowel het lezerspubliek als de redactie van het blad. Elk kwartaal een nummer, met een oplage van ruim vierhonderd stuks, samenstellen bleek voor de redactie de afgelopen jaren een steeds grotere opgave.
In het laatste nummer van ‘Brabants’ staat een overzicht van alle redacteuren en medewerkers die afgelopen jaren bijdragen hebben geleverd aan het tijdschrift. Een blik op de leeftijd van de afzonderlijke redacteuren laat zien dat ze bijna allemaal de pensioengerechtigde leeftijd ruim zijn gepasseerd. Jos Swanenberg, hoogleraar in diversiteit in taal en cultuur in Brabant, geboren in 1968, is nog relatief jong. Taalwetenschapper en eindredacteur Yoïn van Spijk, geboren in 1991, is in dit gezelschap een ‘jungske’.
Succesvolle doorstart in 2014
Jos Swanenberg was een van de oprichters en vormde in 2004 samen met Lily Hollanders en Eric Kolen de redactie. Kort daarna kregen zij versterking van Frans Hoppenbrouwers en Michel de Koning en later trad ook Ed Schilders toe. Cor Swanenberg was als auteur en redactiesecretaris vanaf het begin een van de steunpilaren. In 2012 leek voortijdig een eind te komen aan het tijdschrift door het plotse overlijden van hoofdredacteur Michel de Koning. In 2014 maakte het blad op initiatief van Cor Swanenberg, Jan Luysterburg en Henk Janssen een succesvolle doorstart.
‘Brabants’ kreeg een eigentijdsere uitstraling en een bekende (oud-) Brabander sierde met zijn of haar portret steeds de voorkant van het tijdschrift. Zij werden geïnterviewd over hun Brabantse wortels en de mate waarin ze nog dialect spreken. Ook in het laatste nummer komt zo iemand aan het woord, een heel verrassend iemand bovendien. Namelijk de singer-songwriter en liefhebber van rock en metal Anneke van Giersbergen (Sint-Michelsgestel 1973). Zij maakte internationaal naam met de band The Gathering, maar trekt ook solo volle zalen in binnen- en buitenland. Zij voelt zich een echte Brabantse en sluit haar optredens altijd af met een keihard ‘houdoe’.
Een klein lichtpuntje
Dat doet ook de redactie van ‘Brabants’ in een laatste woord aan de lezer: (H)oudoe en bedankt! Het is geen afscheid in mineur, want in het besef dat het tijdschrift talloze artikelen heeft gepubliceerd waar lezers van hebben genoten. En die met veel deskundigheid, passie en liefde voor de eigen taal zijn geschreven.
Er is bovendien een lichtpuntje voor de liefhebbers van het Brabants. Taalwetenschapper professor Marc van Oostendorp stelt zijn website Neerlandistiek open voor bijdragen uit de hoek van de voormalige redactie van Brabants. Met andere woorden, de koning is dood, toch nog een beetje leve koning. Verder verwijst de redactie naar de Facebookpagina Brabanders en hun Taal voor wie ontwikkelingen in het Brabants taalgebied wil volgen.
Vaste strip in Brabants
Voor de trouwe lezers heeft de redactie nog een passend afscheidscadeau: Alle afleveringen van de strip ‘Rommelkruid en Nagelkruis’ samengebracht in een glossy magazine. In deze strip geven twee mannen in het Bossche dialect hun grappige commentaar op vaak actuele kwesties. Het duo is het geesteskind van de Bossche tekenaar Ton van den Bergh. De strip bestond al langer, maar verscheen sinds 2021 in het tijdschrift Brabants.
Meer over dialect op Brabant Cultureel
© Brabant Cultureel 2026
We hebben het met veel passie, maar ook met veel genoegen gedaan. Omdat we de dialecten als cultureel erfgoed belangrijk vinden.
Met heel veel plezier genoten van Brabants. De verhalen en de dialecten die ik kon lezen waren fantastisch, maar dat niet alleen. Het blad was altijd mooi gekleurd met mooie foto’s en dat alles op prachtig mooi papier. Voor mij was het een Glossy. Ik wil iedereen bedanken die hier aan mee gewerkt heeft. Helaas krijg ik geen nieuw Brabants meer, ik zal toch met veel plezier door de oude exemplaren bladeren.
Een dikke dankjewel aan alle redacteuren. De passie voor de Brabantse dialecten heeft ervoor gezorgd dat het blad zolang heeft kunnen bestaan. Via andere kanalen zal het Brabants dialect verder leven, daar ben ik van overtuigd.