In het Chabot Museum in Rotterdam is met de tentoonstelling ‘When I Was You’ werk te zien uit de collectie van kunstverzamelaars Annelies en Bob van Eerd uit Voorschoten, beiden psychotherapeut. Twee vragen rijzen op. Hoe komt het dat zij relatief veel kunstenaars uit Noord-Brabant in de collectie hebben? En heeft hun achtergrond invloed op het verzamelbeleid?
door Irma van Bommel
De nieuwe directeur Colin Huizing van het Chabot Museum vroeg verzamelaars Annelies en Bob van Eerd uit Voorschoten een deel van hun kunstverzameling te tonen in zijn museum. Het echtpaar leende eerder werk uit, want de collectie mag gezien worden, maar niet eerder zoveel werken tegelijk. Maar liefst eenenzestig objecten, groot en klein. En Huizing vroeg hen mee te denken over de inrichting van de tentoonstelling. Dat resulteerde in een rustige presentatie met een uitgekiende selectie van werken van zowel gevestigde als beginnende kunstenaars, soms gecombineerd met werken uit de collectie van het museum zelf. De titel ‘When I Was You’ is ontleend aan de titel van een werk van Elly Strik en roept associaties op met spiegelen, in de figuurlijke zin van het woord. Kunst kan immers leiden tot (zelf)reflectie.
Samen kunst kopen
Bob van Eerd bezocht na de middelbare school in Tilburg een jaar de kunstacademie, waar hij kunstwerken ruilde met andere studenten. Na dat eerste jaar gaf hij er de brui aan en vertrok naar Leiden om psychologie te studeren. De kunstwerken nam hij mee en hing ze op in zijn studentenkamer. Zo kwam Annelies, die hij in zijn studententijd leerde kennen en die later zijn echtgenote zou worden, in aanraking met kunst. Sinds de jaren zeventig kopen ze samen kunst. In een interview voor Chabot Magazine 2025 vertelde Annelies van Eerd wat kunst voor hen betekent: “Kunst is verfrissend voor het hoofd, omdat het niet de gewone wereld is, waar alles logisch is of een functie hoeft te hebben.”
Inmiddels hebben ze werk verzameld van zo’n tachtig kunstenaars, waarvan opvallend veel uit Noord-Brabant. Dat komt ongetwijfeld door de Tilburgse roots van Bob. Beeldend kunstenaar Marc Mulders ontmoetten ze 1993 in Museum De Pont. Sindsdien kopen ze ieder jaar een werk van hem. Via Marc Mulders kwamen ze in contact met veel andere kunstenaars. Persoonlijk contact vinden de verzamelaars belangrijk. Zij zoeken de kunstenaars daarom altijd op in het atelier.
Kunst kan iets losmaken
Verzamelen psychotherapeuten anders dan verzamelaars met een andere achtergrond? Niet per se, vinden ze zelf. Maar wat in ieder geval opvalt, is hun belangstelling voor de menselijke existentie en aandacht voor de medemens. Hoe zien de verzamelaars de relatie tussen psychotherapie en kunst? Daarover zei Annelies van Eerd: “Het vak van psychotherapeut raakt heel erg aan onbewuste dingen. Dat geldt bij de kunst ook vaak.” De kunstwerken hangen niet alleen in huis, maar ook in de praktijkruimte. Kunst kan associaties oproepen, iets losmaken, wat een gesprek op gang brengen kan vergemakkelijken. Maar het werk in de praktijk mag niet te confronterend zijn, merkt zij ook op. Kunst is niet eenduidig, maar voor meerdere uitleg vatbaar. In feite kan ieder er het zijne in zien. Dat kan patiënten helpen om los te komen van vaste denkpatronen, vult Bob van Eerd aan.
In 2024 interviewde hij de Vlaamse psychiater-psychotherapeut en schrijver Dirk De Wachter voor een publicatie over ‘Kunst en Mentale Gezondheid’ voor de Landelijke Vereniging van Vrijgevestigde Psychologen & Psychotherapeuten. Hij vroeg De Wachter wat kunst voor hem betekende. Hier volgen wat markante uitspraken uit dat interview. “De menselijkheid van de mens is begonnen bij het besef van de dood. En de ondraaglijkheid daarvan maakt dat we goddelijkheid zijn gaan opzoeken en ook de kunst, dat is met elkaar verbonden.” “De kunst biedt troost en schoonheid die het leven draaglijk maken, omdat het leven niet zo makkelijk is, vind ik.” Over het werk van Francis Bacon zei De Wachter: “De Bacons zijn afschuwelijk, misvormd en vreselijk, maar ze tonen voor mij – en dat is voor iedereen anders – de essentie van het menselijk zijn in al zijn verwrongenheid.”
Geïnteresseerd in het verhaal van de mens
“De meerduidigheid in de kunst is heel belangrijk, de meerduidigheid staat voor het leven”, vindt De Wachter. “Mensen zijn meer dan hun diagnose, daar is een meerlagigheid. Mensen zijn een spiegelpaleis van identiteiten, waar die diagnose een stukje van kan zijn. Maar het grote probleem van ons vak is dat mensen soms helemaal gereduceerd worden tot die diagnose en zichzelf soms ook daartoe reduceren.” Daarom is het belangrijk om “blijvend verwonderd, blijvend nieuwsgierig, blijvend geïnteresseerd te zijn in het verhaal van de mens. Omdat de mens een mysterie is.” En kunst is dat ook.
Ook het verzamelaarsechtpaar deelt de visie dat kunst schoonheid en troost biedt en het leven draaglijker maakt, betekenisvoller en dus de moeite waard. ‘Zonder de verbeelding is er alleen de realiteit’ is het motto waarmee Bob van Eerd steevast zijn mails ondertekent. Bij de tentoonstelling verscheen een (gratis) boekje waarin een aantal kunstwerken is uitgelicht en waarin ook het interview met Dirk De Wachter is opgenomen.
‘When I Was You. Over schoonheid, ontmoeting en troost’, tot en met 29 maart 2026 in het Chabot Museum, Rotterdam.
Meer over beeldende kunst op Brabant Cultureel
© Brabant Cultureel 2026
Dank aan Irma van Bommel voor deze prachtige recensie. Ook dank aan de vormgevers voor de mooie opmaak.