Een tot voor kort onbekend portret van Willem van Oranje uit 1583 is het komende jaar een van de topstukken van de vaste tentoonstelling ‘De Nassaus van Breda’ in Stedelijk Museum Breda. Het schilderij dook vorig jaar op bij een Brits veilinghuis en kwam in handen van de Belgische kunsthandelaar Jan Muller. Na restauratie bleek het niet, zoals eerst gedacht, van een leerling of navolger van de Antwerpse portretschilder Adriaen Thomasz Key (ca. 1545-ca. 1589) te zijn, maar van Key zelf. Het is het vierde bekende portret dat Key schilderde van de Vader des Vaderlands. De drie andere exemplaren hangen in het Mauritshuis in Den Haag, het Rijksmuseum in Amsterdam en Museo Thyssen-Bornemisza in Madrid.
© Particuliere collectie Jan Muller, Gent
Het portret van Willem van Oranje is nu voor het eerst te zien in Breda. In het portret draagt Willem het kostuum van de ruwaard van Brabant, een erefunctie die hij van de Staten van Brabant kreeg als erkenning voor zijn leiderschap in de opstand tegen Spanje. Het is een jaar voor zijn dood in Delft geschilderd. Het Privilege van de Ruwaard was in 1421 vastgesteld en bood de Staten van Brabant – de hoge edelen, enkele steden en abten – de mogelijkheid om bij onvrede over het gedrag van de hertog deze te vervangen door een ‘ruwaard’, een voogd of plaatsvervanger. Door in 1577 Willem van Oranje aan te stellen als ruwaard werd Philips II van Spanje door de opstandelingen uit zijn functie als hertog van Brabant gezet.
In het Stedelijk Museum is tot en met 6 april 2026 ook een tentoonstelling te zien over het leven van de prins: ‘Willem – De prijs van vrijheid’. (cl)
Lees meer over het Stedelijk Museum Breda op Brabant Cultureel