De in Tilburg woonachtige choreografe Katja Heitmann heeft in het Britse Leeds een belangrijke prijs in de wacht gesleept, de ILO Artist Award. Een erkenning van de kwaliteit van haar kunstproject PERPETUUM. Eerder werd een aanvraag van een provinciale subsidieaanvraag voor haar gezelschap afgewezen. De toekenning van de award bevestigt voor Heitmann dat haar project wel degelijk betekenisvol is.
door Emmanuel Naaijkens
In de zomer van 2024 viel er bij de stichting ‘This is not a show’ in Tilburg een brief in de bus met een pijnlijke mededeling. De provincie Noord-Brabant had een aanvraag voor een meerjarige kunstsubsidie van 220.000 euro (voor de periode 2025 – 2028) afgewezen. Het nieuws kwam hard aan. Niet alleen het negatieve besluit als zodanig, maar vooral ook de motivering die eraan ten grondslag lag. De kwaliteit kreeg van een adviescommissie weliswaar de beoordeling ‘zeer goed’, maar er was twijfel over de verdere ontwikkeling ervan.
Achter de stichting ‘This is not a show’ gaat de in Hamburg geboren en getogen choreografe Katja Heitmann (1987) schuil. Ze belandde in Tilburg toen ze zich inschreef voor een opleiding aan de Fontys Dansacademie. In 2012 behaalde ze haar diploma als choreografe en al snel veroverde ze haar plek in de danswereld in Brabant. Sinds 2019 werkt ze aan een veelomvattend project onder de noemer Motus Mori. De video-installatie ‘PERPETUUM’ is daarvan de meest recente uitwerking.
Gekozen uit 99 gegadigden
En juist voor dit kunstproject sleepte het team van Heitmann eerder deze maand in het Britse Leeds een prestigieuze prijs in de wacht: de ILO Artist Award. Een jury van curatoren en producers wees uit 99 internationale gegadigden het lichtkunstwerk PERPETUUM aan als winnaar. Heitmann is zeer vereerd met deze prestigieuze award, laat ze weten als ze onderweg is naar Finland voor een uitvoering van PERPETUUM.
“Curatoren kiezen de winnaar en dit is daarom een grote eer en echt een bewijs van kwaliteit. En we hopen dat PERPETUUM daardoor nog vaak mag spelen en we een groot publiek kunnen bereiken. Dat is wat ons betreft de belangrijkste prijs”, aldus Heitmann in een mail, mede namens creatief producer Sander van der Schaaf.
Aan de award is geen geldbedrag verbonden, maar de waardering die eruit spreekt is voor beiden des te meer van betekenis. De ILO Artist Award is een onderscheiding voor innovatie in lichtkunst waarin kunst, entertainment en creativiteit samensmelten. ILO staat voor International Light Festivals Organisation en is een wereldwijd netwerk van openbare lichtfestivals, openbare lichtevenementen en experts op het gebied van lichtkunst.
Niet naar de rechter
De toekenning van de award verzacht wat van de domper na de afwijzing van de provinciale subsidie. De stichting heeft daar later bezwaar tegen gemaakt, maar ook in tweede instantie bleef de provincie bij haar standpunt: geen subsidie. Het gezelschap heeft er vanaf gezien om naar de bestuursrechter te stappen om het besluit aan te vechten. Heitmann en Van der Schaaf lichten dat als volgt toe.
“Het bezwaar hebben we aangetekend vanwege feitelijke onjuistheden in het advies van de commissie, maar vooral vanwege de weinig respectvolle, onzorgvuldige en onprofessionele toon die het advies uitstraalde. Wij stonden in deze observatie niet alleen. Dat dit laatste de belangrijkste reden van ons bezwaar is hebben wij in elke communicatie met de Provincie Noord-Brabant telkens weer benadrukt. Wij werken namelijk liever in een professionele en respectvolle context.”
“De Provincie Noord-Brabant heeft in het schriftelijke verweer op het bezwaar en tijdens de zitting van de Hoor en Adviescommissie (HAC) toegegeven dat er fouten in het oorspronkelijke advies staan, maar heeft vervolgens nieuwe (wederom feitelijk onjuiste) argumenten aangevoerd en ons uiteindelijk in een in overdreven uitgebreid juridisch dossier medegedeeld dat ze onze bezwaren én het advies van de HAC naast zich neerlegt. Er is geen constructief gesprek tot stand gekomen, bijvoorbeeld over hoe wij functioneerden binnen het Brabantse cultuurveld of hoe we beter binnen het Brabantse provinciale beleidskader voor cultuur kunnen passen.”
Twee keer zoveel bezoekers
“We menen namelijk dat we iets te bieden hebben. Deze prijs is natuurlijk een fijne bevestiging van onze artistieke kwaliteit – en extra interessant gezien het oordeel van de beoordelingscommissie dat Katja Heitmann’s werk ‘niet past op lichtkunstfestivals’. Maar daarnaast hebben wij een vergelijking van een aantal jaarverslagen uit 2024 gedaan waaruit blijkt dat we wat betreft bezoekersaantallen, speelbeurten en eigen inkomsten in 2024 op vergelijkbaar niveau opereerden als landelijke middelgrote gezelschappen als Studio Dries Verhoeven en Scheigmann&. Onze stichting had in 2024 zelfs twee keer zo veel bezoekers en speelbeurten (én meer publieksinkomsten) dan het ‘gevestigde’ dansgezelschap Ward/Ward – Ann van den Broek.”
“We gaan niet meer juridische stappen nemen omdat precies deze juridisering volgens ons zeer onproductief is: een wat ons betreft respectloze verspilling van middelen waarmee je ook mooie kunst mogelijk had kunnen maken. We hopen oprecht dat we in de toekomst kunnen bijdragen aan een inspirerend en spannend cultureel klimaat in Brabant en vooral de rest van de wereld en werken graag sámen, in een respectvolle en professionele context.”
Katja Heitmann is opgeleid als choreografe, maar opereert vaak op het snijvlak van theater, dans, beeldende kunst en (video-)installatie.
PERPETUUM is onderdeel van haar meerjarige kunstproject Motus Mori, waarin ze de ‘menselijke beweging’ verzamelt en bewaart. Al meer dan tweeduizend mensen hebben inmiddels hun persoonlijke bewegingen gedoneerd aan het belichaamde Motus Mori-archief. Met de persoonlijke bewegingen van deze ‘bewegingsdonoren’ maken Katja Heitmann, Sander van der Schaaf en hun team van dansers telkens nieuwe bewegingskunstwerken. In het nieuwste kunstwerk PERPETUUM worden ‘bewegingsdonateurs’ zowel levensgroot als op monumentale schaal op een hyperauthentieke manier getoond. Zij delen op ontroerende wijze hun persoonlijke beweging met het publiek. Door een inventieve projectietechniek en geluidsmontage ontstaat een gelaagde totaalervaring met telkens nieuwe mensen en hun bewegingen.
PERPETUUM is mede mogelijk dankzij financiële ondersteuning door ASML x Brabant C. De komende jaren reist de installatie naar onder andere Oulu (Finland), Hildesheim (Duitsland), Brussels (België), Regensburg (Duitsland), Watou (België), Groningen en Leipzig (Duitsland).
Bijzonder! Graag live zien!!