Wat betekenen herinneringen? En vooral wanneer je denkt iets niet gedaan te hebben. Je bent het eigenlijk niet vergeten, maar wat is het dan wel? Daar gaat het over in de nieuwe roman ‘Afdruk’ van Peter Brouwer. Hoe ga je om met dat gevoel? De roman beschrijft een zoektocht naar een afdruk van een foto die gemaakt had moeten worden.
door Hein van Kemenade
Peter Brouwer (Eindhoven 1965) schrijft goed. Het klopt en het tikt, je blijft doorlezen, er is een spanningsboog. Hoofdpersoon in zijn nieuwe roman Afdruk is Carl, een fotograaf van middelbare leeftijd. Hij heeft er last van dat hij een bepaald moment uit zijn leven niet heeft gefotografeerd. Het is niet bij dat ene moment gebleven. Vooral omdat het over fotografie gaat en de afdruk van een foto de werkelijkheid weergeeft en de waarheid en het juiste moment zou moeten laten zien.
De roman valt in drie delen uiteen. Het eerste is ‘Zomer 2023’ waarin Carl met zijn vrouw Liesbeth op vakantie in Corsica verkeren. Hij ziet daar een geschilderd portret van een meisje in een jurk en op blote voeten. Een beeld dat hem blijft bezighouden, maar waarvan hij geen foto heeft gemaakt. Verder gaat het over een kam met een vreemde beschadiging, waarvan Liesbeth als kunsthistorica vindt dat hij zich moet verdiepen in de geschiedenis van dit voorwerp. Ook spreken ze over het feit dat ze kinderloos zijn gebleven. En vinden dat ze beiden een goed leven hebben.
Flashback naar studententijd
Het tweede deel is een flashback naar 1985, de studententijd van Carl. Hij heeft iets gehad met Mickey, maar wil niets meer met haar te maken hebben. Hij maakt vrienden waarmee hij optrekt en die hij fotografeert. Ook maakt hij portretfoto’s in het uitgaansleven. Carl brengt een nacht door met een oudere vrouw van wel veertig. Van haar ontvangt hij een kam met een vreemd gekartelde beschadiging en hij wil haar graag iets in ruil geven, maar weet niet wat. Wanneer hij terug thuiskomt met broodjes voor het ontbijt is de vrouw verdwenen, met zijn dure camera. Hij durft dat niemand te vertellen en zeker zijn ouders niet.
In het derde deel, ‘Najaar 2023’, maakt hij een reis van west naar oost dwars door Frankrijk. Nogal ongebruikelijk, omdat hij altijd rechtstreeks naar het zuiden reed. Hij mag een aantal weken gebruik maken van het huis van een talentvolle leerling om zijn archief te sorteren. Hij zoekt dan ook naar foto’s die antwoorden kunnen geven op nooit opgehelderde vragen. Eigenlijk is het een zoektocht naar een afdruk van een foto die gemaakt had moeten worden.
Niet voor jouw ogen bedoeld
Wat hem onaangenaam treft is de ervaring die Carl opdoet in Oradour-sur-Glane, een dorp waar in juni 1944 een bloedbad heeft plaatsgevonden. In een museum ziet hij een voorwerp dat erg lijkt op zijn beschadigde kam. De gedachte wat je moet met iets wat je liever niet gezien hebt, maar wel zag, blijft hem bezighouden. ‘Wat doe je nadat je iets gezien hebt dat niet voor jouw ogen bedoeld was?’ vraagt hij aan zijn oud-leraar wanneer hij bij hem op bezoek is. Het antwoord wijst een andere richting uit dan Carl verwacht.
In deze roman wordt veel niet gezegd of uitgesproken. Des te meer wordt er gesuggereerd. In die zin is het motto van Pascal Mercier zeer treffend: ‘Is de ziel een plaats van feiten? Of zijn de vermeende feiten alleen de bedrieglijke schaduwen van onze verhalen?’
Peter Brouwer, Afdruk, Groningen: Nobelman 2025, 162 pp., ISBN 9789083503059, hb., € 24,95.
Meer over literatuur op Brabant Cultureel
© Brabant Cultureel 2025