In de Bredase binnenstad loopt gedurende november op diverse locaties het gratis te bezoeken minifestival ‘Levenslijnen: Queer verhalen in beeld’. BredaPhoto en Pride Photo, hebben de handen ineen geslagen om een ode te brengen aan de levensverhalen van queer personen die tegen de stroom in kiezen voor hun eigen weg.
door Corien Ligtenberg
Met het festival Levenslijnen wil de organisatie ‘een breed publiek, queer personen en bondgenoten, inspireren en onze gezamenlijke diversiteit vieren’. Dat dit nog steeds niet vanzelfsprekend is, en hard nodig, liet een incident daags na de opening zien. Op zaterdag 1 november 2025 was de feestelijke opening van Levenslijnen. De volgende ochtend stak onverdraagzaamheid zijn lelijke kop weer eens op. De buitententoonstelling van Pride Photo 2025 in Stadspark Valkenberg, onderdeel van ‘Levenslijnen’, werd beklad met onder meer hakenkruizen en leuzen als ‘AZC nee’.
Vijf fotoprojecten in Clublokaal
De hoofdtentoonstelling van ‘Levenslijnen’ is te zien in Clublokaal aan de Kloosterlaan in Breda. Daar zijn onder meer vijf fotoprojecten te zien van internationale makers. Dat zijn ‘I Remember Everything’ van Julie Sundberg, ‘Dead Family’ van Andrés Gregorio Pérez, ‘Invisible Border’ van Chiara Fabbro, ‘The Gay Space Agency’ van Mackenzie Calle en ‘Mit Euren Spuren’ van Francesco Giordano.
Op de verdieping wordt een van de muren bijna volledig in beslag genomen door een majestueuze foto van de Griekse Dimitri, gekleed in een felrode, met lovertjes bedekte jurk, tegen een felblauwe hemel. De foto is onderdeel van Chiara Fabbro’s project ‘Invisible Border’ en straalt trots uit, schoonheid en vanzelfsprekendheid. In de puberteit identificeerde Dimitri zich als vrouw en vroeg om een geslachtsveranderende operatie. Als reactie werd ze in een psychiatrische inrichting geplaatst. Na het overlijden van haar ouders voelde zij eindelijk de vrijheid om vrouwenkleren te dragen en zichzelf te zijn. Fabbro fotografeerde Dimitri voor deze serie terwijl ze loopt door het Griekse vissersdorp waar ze is geboren en inmiddels weer woont, om de dag van Sint-Dimitri te vieren.
In ‘Dead Family’ heeft Andrés Gregorio Pérez foto’s uit het familiealbum bewerkt omdat hen zichzelf op de vroegere familiefoto’s niet herkende. Ruimte voor de eigen identiteit ontbrak. Voor ‘Dead Family’ daagde Pérez ook anderen uit om hetzelfde te doen.
‘I Remember Everything’ is een langlopend fotoproject van fotograaf Julie Sundberg. Zij volgde daarin gedurende vijfendertig jaar haar vriend en performer Danny Abood vanaf zijn jonge jaren tot aan het einde van zijn leven Hij was een van de leden van de anarchistische, creatieve Australische draggroep Sylvia and The Synthetics. De foto’s zijn indrukwekkend, rauw en echt. Ze leggen zowel de kracht als het verval vast. De eerste foto toont een prachtige, melancholieke, James Dean-achtige jongeman, de laatste Danny op zijn sterfbed. Het geheel schetst ook echt een tijdsbeeld.
Gay is good
Sinds het begin van de ruimtevaart zijn inmiddels al vele astronauten de lucht in gegaan, maar tot 1958 weerde men in de Verenigde Staten openlijk queer astronauten. En ook nadat in 2016 een programma werd opgezet om inclusiviteit in het personeelsbestand te bevorderen, heeft nog geen enkele openlijk queer astronaut een ruimtevlucht gemaakt. Met ‘The Gay Space Agency’ wil Mackenzie Calle die geschiedenis herschrijven. Met archiefbeelden, collages en gemanipuleerde beelden toont Mackenzie een soms luchtige, maar vooral kritische blik en geeft queer rolmodellen met terugwerkende kracht een plek in de geschiedschrijving.
Eén van de foto’s laat een donkere, volle zaal zien, ogenschijnlijk in afwachting van een lancering of maanlanding, met op het filmscherm geen raket maar de monden van twee zoenende vrouwen. Een andere toont een officieel uitziend Amerikaans staatsdocument uit 1950, met de titel ‘Employment of homosexuals and other sex perverts in government’. Een foto van een met groen en bloemetjes omzoomd grafsteentje (?) draagt het opschrift ‘GAY IS GOOD’.
Voor ‘Mit Euren Spuren’ werkte een collectief van zes fotografen, bijeengebracht door Francesco Giordano, samen met acht queer senioren. De fotografen schetsen aan de hand van nieuwe foto’s, teksten en archiefmateriaal portretten van de oudere mensen. De collages hebben iets ontwapenends / ontroerends en ogen heel gewoon, tot je het verhaal erachter kent. De queer deelnemers hebben hun seksuele identiteit vaak lang verborgen moeten houden en hebben weinig kans gehad hun ervaringen te delen en in vrijheid zichzelf te zijn. Duitsland schafte de strafbaarheid van queer relaties pas dertig jaar geleden af. Dit project brengt hun verhalen vol voor het voetlicht.
Queer Bredanaren in beeld
Als vervolg op ‘Mit Euren Spuren’ hebben op initiatief van BredaPhoto vijf fotografiestudenten van de KABK (Den Haag) en Sint Joost (Breda) het leven van queer Bredanaren vastgelegd. Dat resulteerde in een serie interessante en heel verschillende projecten. Aan de hand van collages, nieuwe foto’s en archiefbeelden uit privécollecties worden steeds op een andere manier de ‘levenslijnen’ van de geportretteerden geschetst.
Nina Broers herinterpreteert in ‘The Garden to Disappear In’ de jeugd van Maria die zich nu ze ouder is, realiseert dat ze graag vrij had willen zijn van gendernormen. Net als in een tuin kan identiteit groeien, bloeien en veranderen. Paulo Chicareli dook in het leven van Wil en Theu, die elkaar voor het eerst ontmoetten in de Venise Bar en al in 1994 in een burgerlijke ceremonie in Breda trouwden – het huwelijk tussen mensen van gelijke sekse werd pas in 2001 legaal. De Noorse fotograaf Aurora Stenersen legde oud-advocaat Dirk en zijn partner Huib vast. Dirk vindt het belangrijk de nadruk juist op het normale, alledaagse van hun leven te leggen. Zoals de begeleidende tekst stelt: ‘Het benadrukt dat queer mensen, net als ieder ander, verdienen dat hun normale, alledaagse bestaan wordt erkend en gevierd – niet als iets uitzonderlijks, maar gewoon als iets menselijks.’
In Stadspark Valkenberg is de Pride Photo buitententoonstelling te zien. Pride Photo is een Nederlands platform voor internationale queer fotografieverhalen met een internationale jury.Naar de Pride Photo Award 2025 dongen ruim zesduizend inzendingen uit achtenzeventig landen mee. Curator en juryvoorzitter dit jaar was kunstenaar Mohamad Abdoun. De projectruimte van Chassé Theater biedt een reis door de tijd van de queer geschiedenis. En Stadsbibliotheek Nieuwe Veste toont werk van fotostripmaker Ype Driessen en van deelnemers aan zijn workshop. Naast de exposities is er een verdiepingsprogramma met onder meer rondleidingen, artist talks, workshops en filmvertoningen.
‘Levenslijnen: Queer verhalen in beeld’, tot en met 30 november 2025 op diverse locaties in Breda. Gratis te bezoeken.
Lees meer over BredaPhoto op Brabant Cultureel
© Brabant Cultureel 2025