Van februari tot juli 2025 is op verschillende locaties in Noord-Brabant door vrijwilligers gewerkt aan een vijfendertig meter lang wandkleed. Nu het af is, wordt het getoond in het Textielmuseum in Tilburg. Het maakt deel uit van het landelijk project ‘Draden van ons slavernijverleden’. Doel is om bewustwording over ons koloniale slavernijverleden te vergroten.
door Irma van Bommel
‘Ik heb niets met het koloniale verleden van Nederland en al helemaal niet met het slavernijverleden. Het is allemaal zo lang geleden’, hoor ik links en rechts om mij heen. Maar de gevolgen van ons koloniale verleden en slavernijverleden zijn nog steeds voelbaar is onze samenleving. Denk alleen maar aan diaspora, migratie en discriminatie. Om het historisch besef dichterbij te brengen, startte Stichting Villa Maecenatis het landelijke project ‘Draden van ons slavernijverleden’ met het plan om in iedere provincie een groot wandkleed te maken.
In onze provincie kreeg de in Kameroen geboren Eindhovense beeldend kunstenaar Victor Sonna (1977) de opdracht voor het maken van het ontwerp. Hij maakte in 2020 naam met zijn indrukwekkende tentoonstelling ‘1525’ in het Van Abbemuseum over het slavernijverleden van Nederland, waarbij ook het gelijknamige boek verscheen. In deze tentoonstelling ging hij associatief te werk en dat deed hij bij het ontwerp voor het wandkleed ook.
Vergelijking met Tapijt van Bayeux
Door de lengte van het wandtapijt wordt wel een vergelijking gemaakt met het beroemde Tapijt van Bayeux dat de gebeurtenissen rond de Slag bij Hastings in 1066 weergeeft. Maar het tapijt van Bayeux verbeeldt een geschiedenis met opeenvolgende gebeurtenissen van begin tot eind. Sonna verbeeldt geen letterlijke gebeurtenissen maar geeft het slavernijverleden weer met losse taferelen die associaties oproepen en die ruimte geven voor interpretaties. Sonna zegt dan ook over zijn ontwerp: ‘Soms zijn het de schaduwen die de verhalen onthullen.’
In het ontwerp zijn verwijzingen verwerkt naar Bergen op Zoom, Oss, Eindhoven, Helmond, ’s-Hertogenbosch, Breda en Grave. In Bergen op Zoom kwamen grondstoffen uit de koloniën onze provincie binnen. In andere steden en plaatsen was industrie gevestigd waar de grondstoffen uit de koloniën werden verwerkt, zoals de textiel- en tabaksindustrie. In Oss werd kapok verwerkt. Naast economische belangen had onze provincie ook religieuze belangen in de koloniën. Zo zetten de Fraters van Tilburg zich met hun missiewerk in voor het bekeren van de plaatselijke bevolking.
Het beeldmerk van de VOC
De verwijzingen naar plaatsen en gebeurtenissen zijn niet allemaal even duidelijk herkenbaar, maar het beeldmerk van de VOC is niet te missen, evenals het beeld van een rijk geklede pijp rokende witte man. Hoe langer je naar het wandkleed kijkt, hoe meer je ontdekt. Informatie bij de tentoonstelling geeft tekst en uitleg.
Aan het wandkleed is op verschillende locaties gewerkt, onder andere in Museum Helmond, Nieuwe Veste in Breda, Sint-Catharinakerk in Eindhoven, Spectrum in Schijndel, TextielMuseum in Tilburg en Van Abbemuseum in Eindhoven.
Het ontwerp is uitgevoerd door een groot aantal vrijwilligers die konden kiezen uit technieken zoals borduren, quilten, patchwork, punchen en tuften. Je kunt zien dat er door verschillende handen aan is gewerkt, er is namelijk geen eenheid in stijl en het ene tafereel is expressiever dan het andere. Maar daar gaat het hier niet om. Het gaat om betrokkenheid en het zichtbaar en bespreekbaar maken van het gedeelde slavernijverleden.
‘Draden van ons slavernijverleden’, tot en met 9 november 2025 in het TextielMuseum (Panoramadeck) in Tilburg. Daarna is het wandkleed te zien op andere locaties in Noord-Brabant.
Tentoonstelling | Draden van ons slavernijverleden (gratis) – TextielMuseum
Stichting Villa Maecenatis
Noord-Brabant > Draden van ons slavernijverleden
Lees ook op Brabant Cultureel:
Indrukwekkend kunstproject van Victor Sonna in Van Abbe over slavernijverleden
© Brabant Cultureel 2025