Breda had al even geen stadsdichter meer, tot v.v. EIGENBELANG het initiatief in 2022 nieuw leven inblies met als doel leven in de brouwerij te brengen, jongeren te bereiken en poëzie van zijn stoffige imago te ontdoen. Geen overbodige luxe, volgens stadsdichter Joep Span: “De meeste gedichten zijn als een stilleven met fruit.”
door Corien Ligtenberg
Breda had al zo’n tien jaar geen stadsdichter meer toen Joep Span (1996) samen met Liek van Egmond en Jesse Vos in 2021 v.v. EIGENBELANG in het leven riep. v.v. staat voor ‘voordrachtvereniging’ maar is natuurlijk een knipoog naar ‘voetbalvereniging’. Een verwijzing naar v.v. EIGENBELANGs drang om te knallen. Want zo staat het op de website (die nog in ontwikkeling is): v.v. EIGENBELANG is ‘het literaire podium met knaldrang’.
Het initiatief kwam voort uit het gemis van een toegankelijk literair podium in Breda. “In Breda gebeurde op dat gebied weinig wat we cool vonden”, zegt Span. “Vandaar ook de naam, Eigenbelang.” v.v. EIGENBELANG wil reuring in de poëzie en het podiumdichten, weg van het stoffige imago, leven in de brouwerij brengen, vooral met jonge dichters. “Want de meeste gedichten zijn als een stilleven met fruit”, lacht Span.
Open podium trekt gemêleerd publiek
In 2022 organiseerde EIGENBELANG in Breda haar eerste van een reeks open podiums, gericht op poëzie. Regelmatig, zo’n zes keer per jaar, staan bij skatepark/cultuurbroeinest Pier 15 het podium en de microfoon voor iedereen open. Span: “Dat trekt een gemêleerd publiek, met veel jonge mensen. Superleuk. Het is laagdrempelig, iedereen is welkom om wat leuks te doen en kan zich aanmelden. Je ziet mensen terugkomen.”
Ook blies EIGENBELANG het stadsdichterschap nieuw leven in. Dichter Maurits Verhoef, geafficheerd als ‘de dichtende vuilnisman’, vervulde de rol gedurende twee jaar als eerste en nam in 2024 afscheid met zijn bundel Het echte werk. Op 1 juni 2024 volgde Joep Span hem op als, in zijn eigen woorden, ‘zelfbenoemd stadsdichter’. De twee eerdere stadsdichters van Breda, Olaf Douwes Dekker (van 2005 tot 2008) en Kees van Meel (van 2008 tot 20012), werden immers voorgedragen door een vakjury. Volgend jaar, rond de gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart 2025, gaat v.v. EIGENBELANG op zoek naar de volgende stadsdichter, met bijvoorbeeld een open schrijfopdracht.
Op het podium als een vis in het water
Span begon na de havo in Utrecht aan een opleiding tot docent Engels, stopte daar op een gegeven moment mee en ging aan het werk. Enthousiast geworden door de shows van poëzie- en performanceplatform ‘Mensen zeggen dingen’ begon hij in die tijd ook zelf te schrijven, eerst columnachtige stukjes. Span: “Toen ben ik naar open podia gegaan. Mensen vonden het wel leuk. Op die manier rol je het professionele circuit een beetje in.” Hij voelt zich op het podium als een vis in het water. Geef hem publiek, een microfoon in zijn handen en hij staat ‘aan’. “Ik sta graag op het podium, kan goed presteren onder druk.”
Span schrijft columns, poëzie en korte verhalen. “Als stadsdichter werk ik in opdracht, verder maak ik vrij werk. Die luxe van betaalde opdrachten heb ik gelukkig. Daarbij krijg ik het onderwerp aangereikt, vaak door stichtingen.” Afgelopen november bijvoorbeeld, bij de feestelijke avond ter gelegenheid van de BLAStprijs, de jaarlijks architectuurprijs. Span leidde toen de prijsuitreiking in met een in opdracht geschreven gedicht. (zie onder)
Ontwikkeling van schrijftalent stimuleren
De gemeente Breda ondersteunt het stadsdichterschap niet actief, maar weet Span inmiddels wel te vinden. Span: “Zo schreef ik eerder dit jaar in opdracht van de gemeente een gedicht bij de uitreiking van het certificaat van Breda National City Park. (zie onder) Er is geen structurele ondersteuning vanuit de gemeente, maar zoals het nu werkt is het eigenlijk prima. Ik ben als stadsdichter onafhankelijk.”
Voor Span – “ik ben van nature een netwerker” – is het stadsdichterschap onderdeel van een breder plan: het Bredaas literaire klimaat opschudden en aanwakkeren. Zo organiseert v.v. EIGENBELANG niet alleen open podia en workshops, maar ook de Schrijverskantine in de Nieuwe Veste, bedoeld om de ontwikkeling van schrijftalent te stimuleren. Twee keer per jaar, in een periode van zes weken, is er wekelijks een open inloop voor (beginnende) schrijvers om elkaar te ontmoeten en met elkaar te sparren, onder begeleiding van de schrijvers van de v.v..
Literair makelaar
Span: “We willen een soort agentschap zijn, een literair makelaar. Dat als er ergens een dichter nodig is, iemand uit de stal kan worden gekozen. Dat hoef ik als stadsdichter dan niet per se te zijn. Mensen komen bijvoorbeeld eerst naar de Schrijverskantine, komen dan naar het open podium, en dan rolt daar vervolgens een opdracht uit.”
Inmiddels werkt Span alweer een aantal jaren als bibliotheekmedewerker bij de Nieuwe Veste. Span: “Het stadsdichterschap is best veel werk, maar goed te combineren met een fulltime baan overdag. Ik ga dit sowieso twee jaar doen. En aan het einde van het traject wil ik graag een bundel uitbrengen bij uitgeverij Proces Verbaal.” Knaldrang dus.
De eerstvolgende activiteit van v.v. EIGENBELANG, een open mic, is op 24 juli 2025 om 20.00 uur. Voor deze zomerse editie niet bij Pier 15 maar op park ’t Zoet in Breda.
Mensen zijn van licht
en schijt
en voer voor insecten en mos
In mijn beleving kwam de betonstorter
direct ons huis in, brak het dak door om
op handen en knieën
mijn jeugd glad te strijken
De consistentie van mijn letters stelt me gerust
hoe ik al jaren mijn naam hetzelfde schrijf
de ontevredenheid zit in hoe je je naam vormt
In de herfst laat alles zijn pretentie vallen
wanneer wij de jassen aantrekken
kleedt de struik zich tot op het afval uit
en rilt bij gebrek aan verwarming
Iedereen kan gelukkig zijn in de zomer
pas in de herfst, is het een leuke uitdaging
Ik schiet tekort met taal
ik kan geen heel bos opschrijven
het lukt me niet te schilderen met woorden
ik kan je niet vertellen hoe het voelt om alles van kleur te zien verschieten
want ergens tussen vers groen en dor, dood geel moeten alle kleuren gezeten hebben
en schijnbaar lukt het met zoiets stompzinnigs en basaals als water of olie en pigment
het wel die kleine ruimte toch vast te leggen
met woorden alleen kom je daar simpelweg niet
maar juist in het onvermijdelijke falen van die taal
ligt ruimte voor poëzie
Gedicht in opdracht, ter gelegenheid van de uitreiking van de BLAStprijs op 27 november 2024 in poppodium Mezz:
Het mycelium tijdperk is voorbij, de ruimte om blind
om ons heen te grijpen en te groeien
is nou eenmaal beperkt en de grond
is kaal geschept voor turf en akker
We kunnen niet meer ongestoord en in het wilde weg uitdijen
Waar een stad langzaam maar zeker de armen van dorpen in kruipt
En dreigt ermee samen te klonteren, op te slokken
het per ongeluk van identiteit te ontdoen
Dient zij meer naar binnen te kijken
Om ruimtes te ontdekken tussen alle mensen, spullen, en gebouwen
die voorheen vergeten waren
Loze ruimte leren herwaarderen
want een steeg is alleen smal voor iemand met een nauw perspectief
Een stad heeft een dak boven
schoenen, tandenborstels
oplaadbare auto’s, asbakken
gourmetstellen, kerstverlichting
aanbiedingen, doopvonten
Plekken
waar we proberen te leven
lip op lip, ellebogen in de rij
En zelfs als je denkt dat het vol staat
kan er echt nog wel wat bij
Een stad staat op een vloerbedekking van
asfalt, stoeptegels, verpakkingen
beton, mos, kinderkoppen
drempels, kauwgom, peuken
Boomwortels, busbanen
Water, dromen, daden
Smeer lijm uit, geef de stad kans om littekens te helen
Hecht het met moois weer aan elkaar
Van idee naar tekentafel, naar staal, hout, beton, naar meten is weten
van ideaal naar werken en leven, naar opgroeien, naar de buren kennen
naar saamhorigheid, sociale cohesie, diversiteit en ga zo maar door.
En dat vanuit één idee!
Gedicht in opdracht, ter gelegenheid van de toekenning aan Breda van de titel National Park City op 20 mei 2025:
Breda snakt naar groen!
Zonder park geen stad, en dat bedoel ik niet eens stedenbouwkundig
Ik hoef niet diep in de metaforenbuidel die bij dit ambt hoort te grabbelen
om te concluderen dat een stad niet kan zonder een fatsoenlijk park
Natuur, groen, schone lucht, en prettige temperaturen, dit bestaat niet anno 2025 zonder parken
Of je je tussen asfalt en ganzenpoep nu echt midden in de natuur voelt is een tweede
We laten de hekken staan, en toch groeit het park vandaag!
Een park is geen natuur, per definitie eigenlijk niet
een park is aangelegd voor en door mensen
Als je van een stad natuur wilt maken, kom je logischerwijs uit op park
toegankelijk, netjes, maar wel met gebruikssporen
krijt, overgebleven van een rommelmarkt
plastic bekers als bewijs van dat het gezellig was,
nog niet ingeleverd statiegeld, waar iemand anders zijn lunch weer mee verdient
Zo is het park een circulaire wereld
en waar je de natuur echt helemaal zijn gang kan laten gaan
dient een park correct bijgehouden te worden
toegankelijk, netjes, maar wel aangelegd voor gebruik
We laten de hekken staan, maar toch groeit het park
door de hele stad te zien als park gaan we er misschien wat liever mee om
We nodigen het park uit op de grote markt, als er wat te vieren is
we zorgen dat de wegen en paden ernaartoe toegankelijk zijn
en als het park het laat en bont maakt, geeft dat vanaf vandaag niet meer
het park is al thuis
en de stads, nee parkdichter, is blij dat hij in een park woont
Foto voorpagina > Wim van den Broek
Joep Span (@stadsdichterbreda) • Instagram foto’s en video’s
v.v. Eigenbelang | Facebook
Stadsdichter Joep Span | Nieuwe Veste
Meer over stadsdichters op Brabant Cultureel
© Brabant Cultureel 2025