Straatkunstenaars in Stedelijk Museum Breda, een verrassende combinatie

Straatkunstenaars zijn, zoals het woord zegt, in de buitenlucht werkzaam. In Breda waren ze echter eenmalig actief binnen de muren van het Stedelijk Museum. Dertien kunstenaars maakten evenzovele muurschilderingen met als thema verhalen uit de Boschstraat. Het resultaat is een verrassende expositie. Let op: in september gaat de witkwast eroverheen.

door Emmanuel Naaijkens

Al meer dan tien jaar is Blind Walls Gallery in Breda de energieke motor achter een uniek openluchtmuseum. Tal van gevels in de stad zijn voorzien van doorgaans metershoge muurschilderingen, vaak kleurrijk, expressief en spectaculair. Naar schatting zo’n honderdzeventig straatkunstenaars uit binnen- en buitenland hebben het straatbeeld tot nu toe verrijkt met ‘murals’ zoals hun producties in vakkringen worden genoemd. Een aantal van hen is opgeleid aan de academie voor beeldende kunst St. Joost in Breda. De thema’s van de kunstwerken zijn uiteenlopend. Ze kunnen verwijzen naar het verleden, naar de actualiteit of naar de toekomst. En ze zijn natuurlijk bepaald door de plek waar de murals zijn aangebracht.

straatkunstenaars
De Amerikaanse straatkunstenaar Steve Powers, alias ESPO, werkt aan een muurschildering in het kader van de expositie Straat Kunst Museum in het Stedelijk Museum Breda. Peuter Florian is een van zijn modellen. Naast Florian projectmanager Evelien Seegers. Fotoserie ESPO & Mimi Gross > Kees van Dongen

Straatkunst volgens de regels

Om straatkunst hing van oudsher een sfeer van anarchisme, van tegendraadsheid en werken in het schemer van illegaliteit. Op verboden, maar opvallende plekken in het holst van de nacht als straatartiest met verf aan de slag gaan, dat is ‘kicken’. En het resultaat dan voorzien van een tag, een handtekening, die alleen bij ingewijden bekend is.

Bij Blind Walls Gallery gaat het volgens de regels, en dat kan ook niet anders. Bij het aanbrengen van een muurschildering op de zijgevel van een hoge flat, zoals in de wijk Tuinzigt, komt heel wat kijken. In dat opzicht is street art inmiddels een gevestigde discipline binnen de beeldende kunst.

straatkunstenaars
Rond 1844 huurde een rondreizende fotograaf een ruimte in de Boschstraat. Bijna twintig jaar later openden de gebroeders Karremans een permanent fotoatelier waar zij voornamelijk portretten maakten, zogeheten ‘cartes de visites’. Dit historische gegeven was het uitgangspunt voor de muurschildering van Handiedan, artiestennaam voor Hanneke Treffers uit Breda (1981). Zij maakt complexe multimedia collages waarbij ze digitale montages combineert met zorgvuldig met de hand uitgesneden collages, vaak omlijst door antieke ornamenten. Treffers studeerde in 2002 af in fotografisch ontwerp aan kunstacademie St. Joost in Breda. Foto > Emmanuel Naaijkens

Een overstap van de buitenlucht naar de beslotenheid van een museum is misschien daarom niet zo groot als je zou kunnen denken. Het Stedelijk Museum Breda exposeert tot en met 22 september 2025 dertien gigantische muurschilderingen die ter plekke door de deelnemende kunstenaars zijn gemaakt. Dat wil zeggen, nummer dertien is in wording. Want van 8 tot en met 13 juli werken de iconische street artist Steve ‘ESPO’ Powers (VS 1968) en kunstenaar Mimi Gross (VS 1940) samen aan de laatste muurschildering. Zij doen dat ook tijdens bezoekuren.

Straatintimidatie is het thema van het kunstwerk van de Bredase Tosca van der Weerden (1999), alias Toscanabanana. De zeer kleurige muurschildering is de weerslag van haar eigen ervaring met aanranding in 2019 in de Boschstraat. Ze wil hiermee een stem geven aan meisjes, vrouwen en non-binaire mensen van alle leeftijden die dagelijks te maken hebben met seksuele intimidatie. Fluiten, sissen, roepen staren, gebaren of hinderlijk volgen komt nog steeds voor in de Boschstraat en op tal van andere plekken in het land. Met haar werk roept zij op tot bewustwording en actie: Intimideer mij niet. Van der Weerden studeerde illustratie aan St. Joost en behaalde in 2018 haar hbo-master in animatie. Foto > Mike Bink
Tekeningetje dat de latere schrijfster Marga Minco als jong meisje maakte van een ‘potloodventer’ in de Boschstraat. Uit het familiearchief.

Een van de oudste straten

De deelnemende straatkunstenaars aan de expositie ‘Straat kunst museum’ hebben zich artistiek laten inspireren door gebeurtenissen in en verhalen over de Boschstraat. Breda is een stad met een lange, rijke en voorname geschiedenis (denk aan het Huis Nassau) en de Boschstraat is een van de oudste straten. Dat het een belangrijke straat is, dat kun je vandaag de dag nog zien. Er is van oudsher veel bedrijvigheid van de middenstand, de horeca floreert. Aan de Boschstraat is het roemruchte café De Beyerd gevestigd, net als de buurman Stedelijk Museum Breda. Oude, monumentale gevels weerspiegelen de levendige historie.

Street art in een museum lijkt een beetje paradoxaal, en dat is het ook. Want per definitie maakt straatkunst deel uit van de context van de betreffende locatie. Die omgeving is er niet in het museum, daar staan de murals op zichzelf. Hun betekenis ontlenen ze aan verhalen uit de Boschstraat. Maar dat maakt ze niet minder de moeite waard, de beleving is er niet minder om.

Een bijzonder verhaal: De Engelse Mary Read was geboren als meisje, maar werd door haar moeder opgevoed alsof ze een jongen was. Alleen op die manier kon de moeder een erfenis verkrijgen. Mary ging vermomd als man bij de marine en werd verliefd op een Vlaamse collega. Als echtpaar vonden zij werk in herberg ‘De Drie Hoefijzers’ in de Boschstraat. Inderdaad, ook ooit de naam van een Bredaas bier. Mary zou later als kaper bekend komen te staan onder de dubieuze naam Bloody Mary. De Bredase kunstenaar Rutger Termohlen (1977) laat zich vaker inspireren door verhalen over zijn stad en door sterke vrouwen. Naast kunstenaar is hij tatoeëerder, wat zichtbaar is in de visuele verwijzingen naar typische zeemanstatoeages. Termohlen studeerde in 2005 aan de St. Joost af als graphic designer. Foto > Emmanuel Naaijkens
Op de expositie zijn deze objecten van de ‘3 Hoefijzers’ te zien.

Vorm van erkenning

Het voordeel van de expositie binnen de muren van het museum is dat je kunstwerken op je gemak kunt bekijken, ook van dichtbij. Dat is nou eenmaal onmogelijk als een mural zich hoog aan een gevel bevindt. Bovendien word je niet afgeleid door alles wat er op straat om je heen gebeurt. Voor de betrokken straatkunstenaars vormt de expositie in een heus museum ook een vorm van erkenning. En daarmee een opstapje naar een volwaardige carrière als kunstenaar, zoals een van hen opmerkte.

Voor wie in de zomervakantie nog een afwisselende expositie wil bezoeken en zich wil laten opbeuren door de kleurrijke, energieke schilderijen is een bezoek aan het Stedelijk Museum een aanrader. Bovendien is er nog veel meer te zien, zoals een expositie over de geschiedenis van de Nassaus in ‘Oranjestad’ Breda. Let op: de murals zijn uniek maar verdwijnen na afloop voor eeuwig. De panelen die dienen als ondergrond worden dan namelijk weer wit geschilderd.

‘Straat kunst museum’, tot en met 22 september 2025 in Stedelijk Museum Breda. Met medewerking van de straatkunstenaars Rob van Dijck, Willehad Eilers, Steve Powers alias ESPO & Mimi Gross (Verenigde Staten), Handiedan, Joren Joshua, Otecki (Polen), Pink Painter (België), Reskate (Spanje), Rumbl, Rutger Termohlen, Super A en Toscanabanana. In samenwerking met Blind Walls Gallery.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *