De uit ’s-Hertogenbosch afkomstige Mette Laugs is in november 2024 aangetreden als directeur-bestuurder van Philzuid. Op het podium zit ze niet meer, het publiek in de zaal kent haar niet en in de recensies van de concerten wordt ze niet genoemd, maar het is Mette Laugs die sinds november aan de touwtjes trekt bij Philzuid, het symfonieorkest van Zuid Nederland. Een carrière van fagottist tot orkestdirecteur.
door Camiel Hamans
Dat ze in de muziek zou gaan, zat er vroeg in. Dat ze leiding zou geven, kwam daar pas later bij, vertelt een enthousiaste Mette Laugs (1968). “Ik ben een Bossche, geboren en getogen. Mijn vader, die afkomstig was uit het Limburgse Koningsbosch, was er directeur van een basisschool. Ik kreeg al vroeg muziekles. Fagot, van Herman Oly, destijds eerste fagottist van de marinierskapel en van Het Brabants Orkest, HBO. De bus van het HBO zag ik als kind vaak staan en dan droomde ik ‘als ik eens in die bus kan stappen en dan overal concerten geven’. Den Bosch was in die jaren een stad met een rijk cultureel leven. Er waren harmonieën, een amateursymfonieorkest en talloze ensembles, tot en met jazz. Ik heb in al die orkesten en groepjes gespeeld, was altijd nieuwsgierig en veelzijdig geïnteresseerd. Ik heb zelfs een jazzcursus gevolgd waarin je leerde improviseren. En ik heb veel kansen gekregen en aangegrepen om breed opgeleid te worden.”
Eerste fagottist in Gelders Orkest
“Vanuit Den Bosch ben ik naar de vooropleiding fagot en schoolmuziek gegaan aan het conservatorium in Utrecht. Schoolmuziek bleek niet mijn vak. Na drie jaar ben ik naar Den Haag gegaan, naar het Koninklijk Conservatorium waar Johan Steinmann, de solo- fagottist van het Radio Filharmonisch Orkest, mijn docent werd. In die tijd heb ik veel geschnabbeld en als remplaçant in de grote orkesten gespeeld. In het Radiofiel bijvoorbeeld heb ik in alle Mahlersymfonieën onder Edo de Waart meegespeeld.”
“Hoe vaak ik ook werd gevraagd, ik twijfelde toch. Ik dacht altijd dat er anderen waren met meer ervaring dan ikzelf en dat ik nog veel bij te leren had. Na mijn eindexamen kon ik echter meteen terecht bij het Gelders Orkest als plaatsvervangend eerste fagottist. Dat was in het seizoen 1994/’95. Na drie jaar werd ik daar solofagottist. Na bijna twintig jaar in het orkest te hebben gespeeld, heb ik de overstap gemaakt naar het Prins Claus Conservatorium in Groningen waar ik al hoofdvakdocent fagot was.”
Een masterstudie management en innovatie
“Het Conservatorium stelde me voor coördinator te worden van de opleiding Master of Music. Dat leek me leuk. Het idee een hele nieuwe kant op te gaan en mezelf op een nieuw terrein uit te dagen, sprak me aan. Ik had immers intussen het hele repertoire al enige malen gespeeld met vele dirigenten en ook in andere orkesten. In mijn nieuwe rol kreeg ik de mogelijkheid me te ontwikkelen op het gebied van management en organisatie. Per slot van rekening had ik alleen maar een conservatorium gedaan. Aan de HAN in Nijmegen heb ik me toen ingeschreven voor een masterstudie management en innovatie voor maatschappelijke instellingen. Die opleiding heb ik in 2015 afgerond. Ik bleek daar de enige te zijn met een creatieve achtergrond. De meerderheid van de studenten kwam uit de zorg of het onderwijs.”
“Ik woonde nog steeds in Arnhem, werkte in Groningen, studeerde in Nijmegen en met een man die een baan had in Maastricht. Toen de kinderen het huis uit waren, zijn we verhuisd naar Maastricht, wat betekende dat ik tussen Maastricht en Groningen heen en weer moest reizen. Tot een headhunter me op het spoor kwam en me uitnodigde voor de functie hoofd klassieke muziek van het conservatorium van Maastricht.”
“Vanaf september 2021 heb ik dat met veel plezier gedaan. Toen kreeg ik een hint dat deze functie bij Philzuid misschien wel wat voor mij zou zijn. Ik kende Philzuid natuurlijk al, maar vooral omdat ik vanuit mijn vorige functie met het orkest samenwerkte in MCICM, het Maastricht Centrum for the Innovation of Classical Music, een onderzoeksinstituut van de Universiteit van Maastricht dat zich richt op de vernieuwing van de klassieke muziekpraktijk.”
Het gaat om de volle breedte
“Ik kom hier in een gespreid bedje. Weliswaar is het symfonisch repertoire onze corebusiness en moeten we die muziek op hoog niveau uitvoeren, maar met Philzuid zijn we veel breder georiënteerd en dat past helemaal bij mij. Het gaat mij om de volle breedte van de muziek voor alle inwoners van Limburg, Noord-Brabant en Zeeland. Die veelzijdigheid brengen wij al in de praktijk, we doen naast het grote symfonische repertoire, filmmuziek, musical, carnavalsconcerten, opera, educatie. Dat betekent samenwerken met andere culturele instellingen, praten met de zalen, partners zoeken voor educatie. Het orkest moet nog meer regionaal verankerd worden. We laten ons meer zien op online platforms, op YouTube, we willen laten horen hoe we klinken, laten zien wie we zijn.”
“We gaan nog meer inzetten op jong talent. En we werken aan plannen voor samenwerking met de twee conservatoria in ons gebied, Maastricht en Tilburg, maar we willen ook betere contacten met jeugdorkesten en als het kan ook met harmonieën en fanfares. We hebben twee standplaatsen, Maastricht en Eindhoven. In beide plaatsen repeteren we en hebben we kantoren. Opus 9, de kerk in Maastricht waarin we gevestigd zijn, stellen we regelmatig open voor maatschappelijke organisaties uit Maastricht en omgeving.”
Concerten in de wijk
“We zoeken contact met de buurt. Laten buurtgenoten hun verhaal vertellen bij concerten die we hier voor en met ze organiseren. We organiseren PhilMobs waar onze professionals en amateurs samen muziek maken. Ze staan schouder aan schouder, de bladmuziek is enigszins vereenvoudigd zodat iedereen kan meedoen, ook de jeugd. We hebben overal waar we komen familieconcerten en we bereiken zo’n twintigduizend kinderen met onze muziekeducatie. Dan gaat het niet om iets eenmaligs, maar om langdurige projecten waarin we met docenten samenwerken.”
“Ik ben een verbindend leider. Het draait niet per se om mijn opvatting, samen werken we aan onze missie en visie. Ik heb in mijn eerste maanden hier bijna alle honderdvijfendertig medewerkers van Philzuid één op één gesproken, zodat ik iedereen en zijn of haar perspectief kon leren kennen. Ik trek de kar, maar wil wel iedereen in zijn kracht zetten. In huis en daarbuiten. Bovenal ben ik trots op de hardwerkende musici en de hardwerkende staf die ik hier aangetroffen heb.”
Meer over Philzuid op Brabant Cultureel
© Brabant Cultureel 2025