Voor de vijfde keer is het Belgische Overpelt – vlakbij de grensovergang na Valkenswaard – overspoeld door foto’s. In het centrum hangen ruim twaalfhonderd portretfoto’s. Fotofestival Pelt is opnieuw een evenement geworden dat de portretfotografie toegankelijk maakt voor een breed publiek.
door Henk van Weert
Organisatie en jury van Fotofestival Pelt zuchten een beetje onder het succes van het thema Lens op Mens. Tijdens elke aanloop naar weer een nieuwe tweejaarlijkse editie groeit het aantal inzendingen. Deze keer moesten ze een keus maken uit zestienhonderd ingezonden foto’s uit steeds meer landen. Ook internationale topfotografen willen zich graag aan Pelt verbinden. In 2023 toonde de Britse fotograaf Martin Parr zijn met veel ironie doorspekte foto’s. Deze keer is de Zuid-Afrikaanse Amerikaan Roger Ballen de hoofdgast, met werk dat zeker geen glimlach, maar eerder afkeer oproept.
Professionals en amateurs als elkaars gelijken
Lens op de Mens is een festival voor zowel professionele fotografen als voor amateurs. Niet dat er zoveel onderscheid is tussen topamateurs en profs op zulke festivals. Je mag ze vast en zeker als elkaars gelijken beschouwen. Wie alle ruim twaalfhonderd foto’s in het centrum van Overpelt (een van de kernen van de gemeente Pelt) wil bekijken mag gerust wandelschoenen aantrekken. Het is een pittige tocht.
Wie dat doet merkt al snel dat de organisatie zich geen dwangmatige vernieuwing oplegt. Het festival is dit jaar nagenoeg gelijk aan dat van twee jaar geleden. Heel, heel veel foto’s van mensen. Mooi uitgelichte portretten, terloops genomen foto’s, snapshots, studiowerk, portretfotografie waarin het gezicht niet of nauwelijks voorkomt, opnames van slechts contouren of delen van het gezicht, kinderkopjes, mooie vrouwen, gelooide oude mannen, figuren uit alle werelddelen.
Uiteenlopende stijlen
Stijlen lopen op een festival als dit nogal uiteen. Zoetige, prima belichte opnames van gezichten in pasteltinten hangen hier naast harde koppen in zwart-wit waarin stevig aan de contrastschuifjes is getrokken. Er is sowieso heel veel in zwart-wit te zien, omdat zwart-wit als wat authentieker en artistieker wordt gezien dan kleur. Technische experimenten zijn er niet veel te vinden.
Daarom is het best opmerkelijk dat de eerste prijs bij de profs (Gold Award) naar een Photoshop-montage is gegaan. De Portugees João Carlos fotografeerde een model in negen poses en monteerde die in Photoshop in een raamwerk. Twee jaar geleden ging de prijs ook al naar een Photoshop-compositie. Hoe anders is de foto die bij de amateurs won. Walter Verheyden toont een oude vrouw in een rolstoel. Zwart-wit, niet gemanipuleerd, maar strak gefotografeerd volgens de regels van de kunst.
Uit de aard van de expositie (1200 foto’s!) vloeit voort dat je niet lang bij een foto kunt stilstaan. En dat daarom weinig foto’s echt beklijven. Een uitzondering op die ervaring is de opmerkelijke fotoserie ‘Song of Life’ van de Iraanse fotograaf Eshagh Aghaei Mansourabad. Hij fotografeerde in Iran jonge kinderen die vastgesnoerd liggen in hun bedjes. Ze zijn vaak alleen, omdat hun ouders aan het werk zijn.
Zo ver mogelijk opgerekte veelzijdigheid
Fotofestival Pelt koos deze keer ‘menselijke kwetsbaarheid’ als sub-thema. Dat is niet echt de rode draad van de tentoonstelling geworden. Hier en daar duiken wel foto’s op die aan dat thema te haken zijn, maar ze domineren het festival bepaald niet. En dat is maar goed ook. Urenlang schuifelen langs beelden met hetzelfde thema zou nogal afstompend zijn, welk thema je ook kiest. Pelt gedijt juist bij zo ver mogelijk opgerekte veelzijdigheid.
In het gebouw CC Palethe zijn de exposities van de speciale gastfotografen ondergebracht.
Onder andere documentair fotograaf Koen Suidgeest presenteert hier een breed uitgesponnen serie. Hij laat zien hoe zijn vader twaalf jaar lang zijn overleden moeder herdenkt. De Noorse Cecilie Hatløy volgde het autistische meisje Tuva en maakte daar een mooie, fragiele reeks van. De hoofdact in CC Palethe is Roger Ballen. Zijn foto’s zijn rauw en beklemmend, bevatten veel ijzerdraden, lijnen en tekeningen. Ballen wil onder je huid kruipen, schrik aanjagen. Dat zijn werk ook weerzin kan oproepen neemt hij op de koop toe.
Fotofestival Pelt in het centrum van Overpelt (B), tot en met 28 september 2025, gratis toegankelijk. Er is een bijprogramma met lezingen en workshops. Meer daarover op de website.
Lees meer over Fotofestival Pelt op Brabant Cultureel
© Brabant Cultureel 2025