Op vrijdag 16 en zaterdag 17 mei vond de vijfde aflevering van het Zuidelijk Film Festival plaats, een lustrumviering. Een ruim aanbod van zeventien korte films passeerde het scherm. Filmmakers uit Noord-Brabant, Limburg, Zeeland en Vlaanderen verrasten een breed publiek met hun eigen visie op speelfilms, documentaires en animaties. De korte film (maximaal twintig minuten) is een eigen genre in de filmbranche.
door Carina van der Walt
Het Zuidelijk Film Festival in Cinecitta, Tilburg, ging van start met een nieuwe editie van de Zuidelijke Film Pitch. Prijzengeld? Tweeduizend euro aan productiebudget. Om je eigen film te mogen pitchen voor een professionele jury is geen gemakkelijke taak. Toch lukte het de jonge filmmakers om in vijf minuten hun eigen project zodanig te introduceren dat de driekoppige jury onder leiding van Christianne de Bruijn een winnaar aan kon wijzen. Wat blijkt? Tussen de presentaties met filmgenres als fantasy, horror en documentair zijn de emoties in groepsdynamiek een in het oog springende thema.
Sanne Brookhoff en Lore Loyens zijn de winnaars van de 2025-pitch met ‘Tussen dag en dauw’. In de pitch plaatst Loyens een zoektocht naar woorden op de voorgrond. Woorden om een vriend mee te troosten. De juiste woorden voor emoties in tijden van rouw en verlies zijn moeilijk te vinden. Er wordt op billboards gezocht, op postkaarten geschreven en gezwegen. Dat persoonlijke relaties ingekaderd worden in groepsdynamiek, zien we tegenwoordig ook dikwijls terug in de romans van jonge schrijvers als de Nederlandse Lucas Rijneveld met De avond is ongemak, de Ierse Sally Rooney met Normale mensen en de Zuid-Koreaanse Han Kang met The Vegetarian.
Macaber kortverhaal
De jong filmmaker Rune Callewaert startte voor zijn film bij een macaber kortverhaal van Edgar Allen Poe. Hij gebruikte ‘The mask of the red death’ uit 1842 als inspiratie voor zijn gelijknamige animatiefilm. Het was zijn afstudeerfilm aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten in Gent.
Thema’s die de boventoon voerden in het filmaanbod op dit Zuidelijk Film Festival waren maatschappelijke engagement, klimaat en nogmaals de onderbouwde persoonlijke emoties binnen een specifieke groep. Humor speelde vaak een beduidende rol en zorgde telkens voor nieuwe verrassingen. Het publiek bleef gefascineerd. Uiteindelijk bepaalde de schoonheid van de films de keuzes van de kijkers voor de Publieksprijs.
De enige film die in Tilburg twee prijzen in de wacht sleepte, is ‘Résumé d’un Divorce’ (12:00) van de Vlaamse regisseur Peter Ghesquière. De film beleefde op het festival zijn Nederlandse première en won zowel de Publieksprijs als de Talent Award. Ghesquières stijl is zeer bekoorlijk en tegelijkertijd ook vervreemdend. Alsof je plots naar een lithografie in koele grijsblauw tinten kijkt waarin de spelers bijna in rook oplossen. Zijn filmshots zijn even absurdistisch en komisch als in de Zweedse speelfilm ‘A Pigeon Sat on a Branch Reflecting on Existance’ uit 2014 van regisseur Roy Andersson.
Filmset zelf gebouwd
In Ghesquières gezinsportret nemen een broer en zus de regie over in de echtscheiding van hun ouders. De openingsscene laat een hoog huisje zien met daarvoor een weg waarop een meisje met een meetlint staat. Een jongetje loopt met het meetlint. Hij deelt het huisje daarmee in tweeën tot op een afstand van drie meter. In één deel zit papa; in het andere mama. Ook de twee vissen in de ronde viskom worden van elkaar gescheiden. Wat deelbaar is door twee kan echter ook worden vermenigvuldigd met twee. Zo krijgen papa, mama, zus en broer elk een nieuwe vriend of vriendin. Niet dat dit tot geluk leidt. Integendeel! Het bouwen van de filmset kostte Ghesquière en zijn team een week. De tonelen buitenshuis zijn binnen twee dagen opgenomen in het Sportpaleis Antwerpen.
Ghesquières’ fascinerende stijl om de wereld op zijn kop te zetten kwam al eerder voor in de korte film ‘Downside Up’ (13:50) uit 2020. De titel is een woordspel met de uitdrukking ‘upside down’ en in de film wordt een ‘normaal’ jongetje geboren in een wereld die geheel bestaat uit mensen met het Syndroom van Down.
Vrolijk, maar ook hulpeloos
Een korte film met maatschappijkritiek is ‘Rachid’ (18:56) van de in Genk geboren regisseur Rachida El Garani. De film toont de eenentwintigjarige Marokkaanse Rachid in zijn strijd om een baan te vinden. Zakaria Ridouani vertolkt de rol van Rachid vrolijk, maar ook hulpeloos. ‘Je hebt me vernederd’, schreeuwt zijn vader tegen hem in de openingsscene. Niet zijn kortstondige baan is de vernedering, maar dat hij zich voor Sjiiet liet doorgaan voor een baan als slager tijdens het Offerfeest. Ook al is hij dierenliefhebber! Het levert veel hilarische scenes op en je krijgt begrip voor zijn situatie.
De film ‘Onderdak’ (15:11) draait om de twaalfjarige Nikita uit Oekraïne die zich op een Nederlandse school moet aanpassen zonder Nederlands te kunnen spreken. De taal die hij wel kent – het luchtalarm – laat hem onder zijn tafel duiken, armen beschermend om zijn hoofd. Nikita (gespeeld door Martin Dytyniuk) is intelligent, maar heeft aanpassingsproblemen. Hij verlangt naar zijn vrienden thuis.
Als hij uiteindelijk op aandrang van zijn moeder en van een aanvankelijk vijandig gezinde klasgenoot leert fietsen, vat hij de plan op om terug te fietsen naar Kiev. Een speciale jongerenjury van vijf schoolmeiden heeft ‘Onderdak’ aangewezen als winnaar van de Jongeren Award. Het is de eerste filmprijs van die twee filmmakers Anna Sherstiuk uit Oekraïne die nu in Someren woont en Maarten Sleegers uit het buurdorp Asten. Zij ontmoetten elkaar via LinkedIn en gingen samen op de koffie. Daaruit is hun film ontstaan.
Nevels in de verwarde blik
De film ‘Nevel’ (18:34) van de jonge regisseur Merijn Stojansek is voor mij zeer herkenbaar en hartverscheurend. Zelf noemt hij zijn film een psychologische drama over Alzheimer bij de vijfenzeventigjarige Hidde, uitmuntend vertolk door Peter Blok. Zijn inspiratie komt uit de film ‘The Father’ uit 2020 met Anthony Hopkins as hoogbejaarde, dementerende man, maar ook uit persoonlijke ervaring met zijn opa die Alzheimer had. Opa stapte op een nacht op zijn fiets, nam een veerpont en werd als vermist aangegeven. De nevels in de verwarde blik van Hidde zijn niet te missen. Stojanseks afstudeerproject samen met Zazili Lehr en Zoey Hehehmann bij St. Joost in Breda is een krachttoer.
Het klimaat lijkt een lastig onderwerp voor beginnende regisseurs. Opvallend zijn de vorm en tijdsduur van deze films. Het is alsof de klimaatproblematiek nog te ongedefinieerd is om er goede grip op te krijgen. ‘Quota’ (02:39) gaat over de CO²-uitstoot en is een getekende animatie van Job, Joris en Marieke. Tekenen als basis geldt ook voor de langere animatiefilm ‘Eureka!’ (09:54) van Kris Borghs, waarvoor oneindig geduld met de stop motion techniek nodig is. Een buitenaardse duo probeert mensen op de aarde met hun technologische kennis tot andere inzichten te brengen. Tevergeefs.
Gewetenswroeging
In ‘Beef for Climate’ (03:55) laat Mona D’hertefelt haar koeien, gemaakt van vilt en in stop motion gefotografeerd, met gewetenswroeging zelf ingrijpen. Dat pakt niet per se goed uit en prikkelt de lachspieren. De animatiefilm ‘Twig’ (03:49) bestaat uit rechte houten balkjes en is gemaakt door Liese Minjauw. Het is een film met abstracte vormen en een les in groepsdruk om iets of iemand uit te sluiten. De Beste Film-toekenning ging naar een animatiefilm over de liefde. ‘Fiego and the Magic Fish’ (11:17) van regisseur Joe Murray speelt zich af in Italië. De visser Fiego probeer op allerlei manieren de liefde van zijn vrouw te winnen en beleeft vele avonturen.
Ik breek graag een laatste lans voor de schoonheid in de korte film ‘Tuin der Driften’ (15:24) van Daphne Severijns uit Zuid-Limburg. In een leeg landschap (dat moeilijk in Nederland was te vinden) verzorgt Cor zijn tuintje voor een blauw, alleenstaand huis. Bevlogen knipt hij zijn heg en maait hij zijn gazon tot een nieuwe overbuurman dezelfde bevlogenheid openbaart. Theo’s heg krijgt een Franse twist naast een klein fonteintje. Jaloezie en competitie nestelen zich tussen de twee naar elkaar glurende mannen.
Korte films zijn een aanrader
Dit type competitie rond het kweken van een roos of dahlia herken ik ook onder de plattelandse boervrouwen in Zuid-Afrika. Severijns zet deze competitiedrift kristalhelder en bekoorlijk neer door middel van vele contrasten in de kleuren van de huisjes, de tuinkabouters en de kerstversieringen. Bij dit filmfestival schuilt schoonheid in het verdelen van een enkel huis en in twee huisjes die pontificaal tegenover elkaar opgesteld staan.
Ik heb genoten! De twee dagen gevuld met korte films in Cinecitta kan ik iedereen aanraden. Wie het festival heeft gemist hoeft niet te treuren, want in het najaar volgt nog het Zuidelijk Film Festival On Tour. Een rondreizend filmprogramma door de regio Tilburg met een selectie van de beste films die dit jaar op het festival waren te zien. Meer hierover volgt in het najaar op de website van het festival.
De organisatie van Het Zuidelijk Film Festival is in handen van Jan van Gorkum (festivaldirecteur), Dennis de Bakker en Lidi Toepoel. Sponsoren van het festival van korte films waren dit jaar Zuiderlicht Film, Kek Films, Film Coach, Gemeente Tilburg, Cinecitta, CineSud, Good Roots design, Appels Notarissen, Q-Promotion.nl, CineZee, Filmhub Zuid, FilmFreeway, by Nastjaaa, Brouwerij Nicolaas Goirle, Promofit en Just Cards.
Lees meer over film op Brabant Cultureel
© Brabant Cultureel 2025