Henny Vrienten als symbool voor de Brabander die gelooft in eigen kunnen

column door JACE van de Ven • foto’s > website tehv.nl

‘De carrière van de grenzenloos creatieve Henny Vrienten, die zich vanuit een kansarme situatie opwerkte tot een van Nederlands belangrijkste artiesten/componisten, zou zomaar ook een blauwdruk kunnen zijn voor de ontwikkeling van “Tilburg, failliete textielstad” tot “Tilburg, stad van de Makers”. Wij als trotse Tilburgers zien Henny Vrienten als een symbool van creatieve en grensverleggende creaties en composities. Tilburg is hét podium geweest waar Henny zijn creativiteit tot uiting kon laten komen. Misschien dat Tilburg, een bakermat voor muzikaal talent, iets te bescheiden is om dat aldus te benoemen. Henny zou nu het symbool kunnen zijn voor aanstormend Tilburgs muzikaal talent; ook in zijn carrière was hij voor veel collega-muzikanten een echte inspirator.’

Dat schrijven de initiatiefnemers die een gedenkteken voor Henny Vrienten willen oprichten in Tilburg op hun site www.tehv.nl. De popmuzikant en componist woonde van zijn achtste tot zijn vijfendertigste levensjaar in de Midden-Brabantse stad. Bij het grote publiek werd Vrienten bekend als voorman van de band Doe Maar, waarvoor hij vele bekende hits schreef. Hij overleed op 25 april 2022 op drieënzeventige jarige leeftijd in zijn huis in het Twentse Diepenheim.

Het eerbetoon zou wat betreft de initiatiefnemers vorm moeten krijgen in een nog te ontwerpen gedenkteken voor de Rockacademie in Tilburg. Daar tegenover gaf Vrienten ooit gitaarles in jongerensoos De Kring en enige jaren woonde hij nog geen tweehonderd meter daarvandaan in zo’n typisch Tilburgs arbeidershuisje.

Er hing altijd een sliert pubers rond het huis van Henny Vrienten

Dat huisje kwam me meteen voor de geest toen initiatiefnemer Tom America, die zelf in 1974 nog met Henny Vrienten speelde in de band Gasphetti en samen met hem in die tijd nota bene het nummer Jodelodelodelodelohitie schreef voor De Twee Pinten, mij vroeg een tekst te maken voor zijn Henny Vrienten-project. Die tekst was bedoeld om af te spelen tijdens een eerste bijeenkomst rond de plannen, bedoeld om eventuele sponsors warm te maken voor een Henny Vrienten-gedenkteken. Na een oriënterend gesprek met Tom schreef ik:

Als ik begin jaren tachtig tijdens de hoogtijdagen van Doe Maar langs het mini-plantsoentje aan het eind van Piusstraat en Bisschop Zwijsenstraat fietste, hing daar altijd een sliert vrouwelijke pubers rond. Hoewel niet zwanger waren ze in blijde verwachting, want daar op nummer Bisschop Zwijsenstraat 107, nog geen twintig meter van hen vandaan, woonde Henny Vrienten. Het voelde heel opwindend om te weten dat hij zo dicht bij je was.

Maar Henny liet zich niet zien; dat hij een popster was, vond hij niet meer dan terecht, want hij maakte liedjes van kwaliteit, maar een jeugdidool voor wie tienermeisjes flauwvielen, dat was nooit de bedoeling geweest.

Henny maakte vanaf zijn vroege tienerjaren eigen nummers. Zijn moeder vroeg hem eens: ‘Waarom speulde gij gin echt liedje?’ Maar Hennie was bezig met zijn eigen songs, nog onpersoonlijk, maar met melodieën die als een oorwurm bij je naar binnen kropen.

En toen, in 1981, kwam Ernst Jansz daar op bezoek op Bisschop Zwijsenstraat 107. Er moet daar een clash, ja zelfs een aardbeving plaatsgevonden hebben, want onmiddellijk daarna maakte Hennie in no-time drie nummers, zoals steeds strak van vorm en heel melodisch, maar nu in het Nederlands, en vooral, heel persoonlijk: 32 jaar (hij was 32 jaar), Smoorverliefd en De Laatste Keer.

32 jaar, smoorverliefd, de laatste keer! Hennie verhuisde kort daarna naar Amsterdam, zijn Tilburgse relatie was over en in Amsterdam wachtte een nieuwe partner en een nieuwe toekomst als componist van songs en filmmuziek. De musicus Hennie Vrienten was volwassen geworden. Hij maakte geen platen meer onder schuilnamen als Ruby Carmichael of Paul Santos, zijn eigen naam stond voor niveau.

Hoewel Tilburg toen nog steeds leed aan de naweeën van het wegvallen van de textielindustrie in de jaren zestig en zeventig en veel arbeiders via koppelbazen in Duitsland werkten, broeide er iets in de stad. In 1969 al hadden studenten via een bezetting van de Katholieke Hogeschool laten merken dat ze de gezapige status quo zat waren. In de jongerencultuur waren tal van bandjes actief als Les Cruches en The Mental Bats. Ook Hennie heeft in dergelijke bandjes gespeeld, bijvoorbeeld in The Scamps, maar zo’n Tilburgs bandje was geen einddoel voor hem, hij wilde verder. Al in 1972 stuurde hij nummers van zichzelf naar Phonogram en in 1980 zong Boudewijn de Groot voor het eerst een nummer dat hij niet zelf geschreven had, het was van Hennie Vrienten.

Hennie Vrienten was misschien wel de eerste die de rehabilitatie van Tilburg gestalte gaf. Een paar jaar later werd die door de nieuwe burgemeester Gerrit Brokx richting gegeven en groeide het lelijke jonge eendje uit tot a place to be. Hoewel hij er nooit terugkeerde om te wonen, heeft Hennie Vrienten zijn Tilburgse roots nooit verloochend.

Het mini-plantsoentje op de plek waar Piusstraat en Bisschop Zwijsenstraat samenkomen is er nog. Ik fiets er vaak langs en herinner me de sliert pubermeisjes. Ze zitten er niet meer, maar wat erger is, Bisschop Zwijsenstraat 107 is er ook niet meer, het huisje waar muziekgeschiedenis werd geschreven is opgeruimd net als andere, gewone Tilburgse huisjes. Er is niets in Tilburg dat aan Hennie Vrienten herinnert…

Een gedenkteken, niet uit dweepzucht met een popidool

En dat moet er nu dus komen, niet uit dweepzucht met een popidool, maar als symbool voor een Brabander die geloofde in zichzelf en daardoor nationaal de kansen greep die zich voor hem aandienden. Het gedenkteken moet dus niet iets nostalgisch worden, eerder een teken dat aanzet tot geloof in eigen kunnen. Daar heeft het Brabanders in het verleden nogal eens aan ontbroken.

Tot slot: ‘Als club vrijwilligers, die via een burgerinitiatief een mooie sculptuur als Tilburgs eerbetoon aan Henny Vrienten willen realiseren, hebben we ook een lijflied’, schrijven de initiatiefnemers op www.tehv.nl. Vervolgens kun je een filmpje bekijken van de opname van het lied “Tilburg, Texas”. De tekst is van P.F. Thomése, de muziek van Henny Vrienten.

Met een glimlach heb ik het filmpje beluisterd en bekeken. Op de site staat dat het een ‘nummer vol weemoed en heimwee’ is waarin Vrienten Tilburg liefdevol bezingt. OK, ben ik met ze eens, maar ik zou daarnaast ook willen wijzen op de ironie in het nummer. Het lied is bepaald geen nostalgische liefdesverklaring, maar is ook geen trap na naar het verleden. Het heeft iets ongrijpbaars, alsof het nog niet af is. Als er al een gedenkteken voor Henny Vrienten moet komen, dan zou dat dezelfde lading moeten hebben.

Meer columns van JACE van de Ven op Brabant Cultureel

© Brabant Cultureel 2025